Japonya Meteoroloji Ajansı (JMA), Pasifik Okyanusu'nda El Niño koşullarının resmen oluştuğunu açıkladı. 2023 yılından bu yana ilk kez ortaya çıkan bu iklim olayı, dünya genelinde kuraklık, sel ve aşırı sıcaklık tehdidini beraberinde getiriyor. Uzmanlar, bu El Niño'nun tarihteki en güçlülerden biri olabileceğini belirtiyor. Bloomberg muhabiri Mary Hui'nin aktardığına göre, Pasifik ekvatoral bölgesindeki deniz yüzeyi sıcaklıkları ortalamanın 1,5 santigrat derece üzerine çıktı. Bu durum, atmosferik dolaşımı etkileyerek küresel hava desenlerinde önemli değişikliklere yol açıyor.
El Niño'nun Arka Planı ve Beklenen Etkiler
El Niño, doğal bir iklim döngüsü olan El Niño-Güney Salınımı'nın (ENSO) sıcak evresidir. Normalde doğudan batıya esen ticaret rüzgarlarının zayıflamasıyla Pasifik'teki sıcak su kütlesi doğuya doğru kayar. Bu durum, Endonezya ve Avustralya'da kuraklığa, Güney Amerika'nın batı kıyılarında ise yoğun yağışlara neden olur. JMA'nın verilerine göre, Nino-3 bölgesindeki (Pasifik'in orta-doğu kısmı) deniz yüzeyi sıcaklığı son haftalarda 0,5 santigrat derece eşiğini aştı ve önümüzdeki aylarda artmaya devam etmesi bekleniyor.
Meteorologlar, bu El Niño'nun gücünün 1997-1998 ve 2015-2016'daki süper El Niño'lara benzer olabileceği konusunda uyarıyor. O dönemlerde küresel ortalama sıcaklıklar rekor kırmış, orman yangınları, mercan ağarması ve tarımsal üretimde ciddi kayıplar yaşanmıştı. Şu anki tahminler, 2024 yılının son çeyreğinde etkisini zirveye çıkaracağını ve 2025'in ilk aylarında da devam edeceğini gösteriyor. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), El Niño'nun yüzde 90 ihtimalle 2024 sonuna kadar süreceğini belirtiyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut: Ekonomi ve Gıda Güvenliği Tehdit Altında
El Niño'nun etkileri, özellikle tarım ve enerji sektörlerinde hissedilecek. Güneydoğu Asya'da kuraklık palm yağı, pirinç ve kauçuk üretimini vurabilir. Avustralya'da buğday ve arpa rekoltesinin düşmesi bekleniyor. Güney Amerika'da ise aşırı yağışlar soya ve mısır ekim alanlarını tehdit ediyor. Öte yandan, ABD'nin güney eyaletleri daha yağışlı bir kış geçirirken, Kuzey Avrupa ve Kanada'da ılıman koşullar hakim olabilir.
Ekonomik açıdan, El Niño kaynaklı afetlerin küresel ekonomiye maliyetinin on milyarlarca doları bulması bekleniyor. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, gıda fiyatlarındaki artış ve altyapı hasarları nedeniyle daha kırılgan durumda. Ayrıca, sıcak hava dalgaları enerji talebini artırarak elektrik şebekeleri üzerinde baskı oluşturabilir. Sigorta sektörü de iklim kaynaklı hasar taleplerinde artışa hazırlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
El Niño'nun Türkiye'ye doğrudan etkisi, başta tarım olmak üzere dolaylı yollardan hissedilecek. Türkiye, buğday ve ayçiçeği gibi temel ürünlerde dışa bağımlı olduğu için küresel fiyat artışları enflasyonu tetikleyebilir. Ayrıca, kuraklık riski Karadeniz Bölgesi'ndeki fındık ve çay üretimini etkileyebilir. Enerji sektöründe ise hidroelektrik santrallerin su seviyesindeki belirsizlik, elektrik üretimini etkileyebilir. Türkiye'nin bu dönemde su yönetimi ve tarımsal planlama konusunda önlem alması, olası krizleri hafifletebilir.
