Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Paris'te bu hafta düzenlenen Dünya İdam Cezası Karşıtı Kongre'de yaptığı konuşmada, idam cezasının kaldırılması mücadelesinin "son derece güncel" olduğunu söyledi. Kongre, dünya genelinde idam cezası uygulamalarının arttığı ve bazı ülkelerde cezai infazlara verilen desteğin yeniden yükseldiği bir dönemde toplandı. Etkinliğe aktivistler, yargıçlar ve eski idam mahkumları katıldı.
Küresel idam cezası eğilimleri
Uluslararası af örgütlerine göre, 2023 yılında en az 55 ülkede idam cezası uygulanmaya devam ederken, 28 ülkede fiilen infaz gerçekleştirildi. Çin, İran, Suudi Arabistan ve Mısır en çok infaz yapan ülkeler arasında yer alırken, bazı Afrika ve Asya ülkelerinde de idam cezasına ilişkin tartışmalar yeniden alevlenmiş durumda. Kongre, bu eğilimlere karşı uluslararası iş birliğinin artırılması gerektiğini vurguladı.
Fransa, 1981 yılında idam cezasını kaldıran ülkelerden biri olarak, küresel düzeyde bu konuda öncü rol üstleniyor. Macron, konuşmasında Fransa'nın, insan hakları savunucularını desteklemeye ve idam cezasına karşı mücadelede uluslararası kamuoyu oluşturmaya devam edeceğini belirtti.
Bölgesel ve küresel boyut
Kongre'de, idam cezasının kaldırılması yönünde bölgesel ilerlemeler de ele alındı. Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi üyesi ülkelerin tamamında idam cezası yasaklanmış durumda. Ancak Asya, Afrika ve Orta Doğu'da bu yönde henüz yeterli ilerleme sağlanamadı. Özellikle terörle mücadele gerekçesiyle bazı ülkelerde idam cezasına başvurulması, insan hakları örgütleri tarafından endişeyle karşılanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, 2004 yılında anayasa değişikliğiyle idam cezasını kaldırmış olmakla birlikte, son yıllarda kamuoyunda idam cezasının geri getirilmesi yönünde tartışmalar yaşanmıştır. Bu kongre, Türkiye'nin Avrupa standartlarına bağlılığı ve insan hakları konusundaki uluslararası taahhütlerini hatırlatırken, idam cezasının geri dönüşünün Türkiye'nin AB üyelik süreci ve uluslararası itibarı açısından olumsuz sonuçlar doğuracağını göstermektedir.
