Utah eyaletinde faaliyet gösteren ve ünlü iş insanı Paris Hilton'un gençlik yıllarında fiziksel ve psikolojik istismara uğradığını iddia ettiği yatılı okul, eyalet yetkilileri tarafından lisansı iptal edilerek kapatıldı. 'Provo Canyon School' adlı kurum, Hilton'ın 2020 yapımı belgeselinde ve kamuoyu önünde yaptığı açıklamalarla gündeme gelmişti. Utah Sağlık ve İnsan Hizmetleri Departmanı tarafından yapılan denetimlerde, okulun öğrencilere yönelik ihmali ve gereksiz fiziksel bağlama (restraint) yöntemleri uyguladığı tespit edildi. Karar, çocuk koruma savunucuları tarafından memnuniyetle karşılanırken, Hilton sosyal medya hesabından 'Bu tesis çocuklara başarısız oldu' açıklamasını yaptı.
Gelişmenin Arka Planı
Paris Hilton, 2020 yılında yayınlanan 'This Is Paris' belgeselinde, 17 yaşında ailesi tarafından gönderildiği Provo Canyon School'da uykusuz bırakıldığını, ilaçla uyuşturulduğunu ve personel tarafından fiziksel şiddete maruz kaldığını anlatmıştı. Hilton, okulda 'bağlanma odası' (seclusion room) adı verilen hücrelerde saatlerce tutulduğunu ve zorla ilaç verildiğini öne sürmüştü. Belgesel, ABD genelinde 'zorlu gençlik programları' (tough love programs) olarak bilinen ve genellikle üst düzey ailelerin sorunlu çocuklarına uygulanan bu tür tesislere yönelik ciddi bir sorgulama başlatmıştı.
Utah Sağlık Bakanlığı'nın 2023 yılında yayınladığı denetim raporu, okulun 2019-2022 döneminde öğrencilere gereksiz yere fiziksel bağlama uyguladığını ve ihmal vakalarının yüksek olduğunu ortaya koydu. Raporda, öğrencilerin tuvalet ihtiyaçlarının karşılanmasında ihmal, yetersiz beslenme ve yetersiz tıbbi bakım gibi bulgulara yer verildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Provo Canyon School'un kapatılması, ABD genelinde benzer yatılı okullara ve 'gençlik rehabilitasyon merkezleri'ne yönelik düzenlemelerin sıkılaştırılması çağrılarını yeniden gündeme getirdi. Utah eyaleti, bu tür kurumların denetimini artıran yasaları geçen yıl kabul etmişti. Ancak insan hakları örgütleri, ABD'de halen faaliyette olan yüzlerce benzer tesisin benzer uygulamalarla çocuklara zarar verdiğini savunuyor. Olay, aynı zamanda sosyal medyada geniş yankı uyandırdı ve Paris Hilton'ın kampanyasıyla birlikte #BreakingCodeSilence akımı yeniden canlandı. Hilton, Twitter'da yaptığı açıklamada, 'Sesimi duyuran herkese teşekkür ederim. Bu karar, mağdurlar için bir zaferdir' ifadelerini kullandı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme Türkiye'de de benzer kurumlara yönelik bir farkındalık yaratabilir. Türkiye'de 'gençlik merkezleri' veya 'rehabilitasyon okulları' adı altında faaliyet gösteren bazı özel kurumların denetim eksikliği, sık sık gündeme gelmektedir. Paris Hilton davası, uluslararası kamuoyunda çocuk istismarı konusundaki hassasiyeti artırırken, Türkiye'de de benzer iddiaların soruşturulması ve mevzuatın güçlendirilmesi için bir referans olabilir. Türk yetkililerin, özellikle yatılı okullarda çocuk hakları ihlallerine karşı daha sıkı denetim mekanizmaları oluşturması beklenebilir. Küresel çapta bu tür skandallar, kurumların şeffaflık ve hesap verebilirlik standartlarını yükseltmekte, Türkiye'yi de etkileyen bir norm haline gelmektedir.
