ABD merkezli yapay zeka ve veri analitiği şirketi Palantir Technologies, ikinci çeyrek gelirinin geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 93 artışla 1,94 milyar dolara ulaştığını açıkladı. Bu güçlü finansal performans, şirketin İsrail'e verdiği destek ve teknolojisinin Gazze'deki savaşta kullanıldığı iddialarına yönelik artan eleştirilerin gölgesinde geldi. Şirketin hisseleri, açıklanan gelirin piyasa beklentilerini aşmasının ardından yükseldi. Ancak yatırımcılar ve kamuoyu, şirketin etik açıdan tartışmalı konumunu sorgulamaya devam ediyor.
Gelişmenin arka planı
Colombiya asıllı bir iş insanı olan Alex Karp tarafından 2003 yılında kurulan Palantir, başta savunma ve istihbarat kurumları olmak üzere büyük ölçekli verilerin analiz edilmesi için kullanılan yazılımlar geliştiriyor. Şirketin müşterileri arasarda ABD ordusu, CIA ve birçok NATO ülkesi yer alıyor. Son yıllarda ise İsrail ordusu da şirketin ürünlerini kullanan müşteriler arasına katıldı. İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları sırasında Palantir'in teknolojisinin 'Demir Kılıçlar' adı verilen askeri operasyonda kullanıldığı raporları, şirketi insan hakları örgütlerinin hedefi hâline getirdi. Şirket yönetimi ise teknolojilerinin yalnızca savunma amaçlı kullanıldığını ve İsrail'in kendi savunma hakkını kullandığını savunarak eleştirilere yanıt verdi.
Palantir'in mali raporuna göre, ikinci çeyrekteki gelir artışına özellikle ABD hükümeti ile yapılan büyük sözleşmeler ve ticari müşteri genişlemesi katkı sağladı. Şirketin yıllık gelir hedefi de 4,4-4,46 milyar dolar aralığına yükseltildi. Bu karamsar tabloya rağmen, şirketin hisseleri yılın başından bu yana yaklaşık yüzde 40 değer kazandı. Uzmanlar, Palantir'in yapay zeka alanındaki iddialı yatırımları ve kamu-ticari dengesinin, büyüme hikayesini desteklediğini belirtiyor. Ancak aynı uzmanlar, etik tartışmaların uzun vadede şirketin itibarını ve kurumsal müşteri portföyünü olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Gazze'deki savaş, Batılı teknoloji şirketlerinin askeri operasyonlara sağladığı desteğin etik boyutunu yeniden gündeme taşıdı. Google, Amazon ve Microsoft gibi devlerin de İsrail'e bulut hizmetleri ve yapay zeka teknolojileri sağladığı biliniyor. Bu şirketler, insan hakları örgütleri tarafından savaş suçlarına ortak olmakla suçlanıyor. Palantir, bu şirketler arasında en açık destek açıklaması yapanlardan biri olarak öne çıktı. Şirketin CEO'su Alex Karp, İsrail'e verdiği desteği kamuoyu önünde defalarca savundu.
Öte yandan, Palantir'in büyümesi, otoriter rejimlerle olan ilişkileri nedeniyle de tartışma yaratıyor. Şirketin Körfez ülkeleri ve Doğu Avrupa'daki bazı hükümetlerle sözleşmeleri, demokratik denetimden uzak bir veri kullanımı endişesini artırıyor. İsrail'in Gazze'deki operasyonlarında Palantir'in teknolojisinin kullanılması, özellikle Filistinli sivil kayıplarla ilgili raporların ardından, şirketin itibarı üzerinde uzun süreli bir gölge oluşturabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin savunma sanayii ve teknoloji politikaları açısından dolaylı bir önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda yerli ve milli teknoloji hamleleri kapsamında yapay zeka ve veri analitiği alanında kendi yeteneklerini geliştirmeye odaklanıyor. Palantir'in İsrail'e sağladığı teknolojik destek, Batılı ülkelerin savunma teknolojilerinde İsrail ile olan iş birliğini gösterirken, Türkiye'nin bu alandaki dışa bağımlılığını azaltma çabalarını haklı çıkaran bir örnek olarak değerlendirilebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği siyasi destek düşünüldüğünde, bu tür şirketlerin Gazze'deki savaşa katkısı, Türk kamuoyunda hassasiyetle izleniyor. Ankara, insan haklarına saygılı teknoloji kullanımı konusunda uluslararası standartların oluşturulması çağrısını yineleyebilir.
