Birleşmiş Milletler Afganistan Misyonu (UNAMA), Pakistan ordusunun Afganistan'ın doğusundaki Paktika vilayetine düzenlediği hava saldırılarında en az 13 sivilin hayatını kaybettiğini doğruladı. BM raporuna göre, 24 Ocak 2025 tarihinde gerçekleşen saldırılarda çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 13 kişi öldü, 6 kişi yaralandı. Pakistan makamları, operasyonun terörle mücadele kapsamında Pakistan Talibanı (TTP) hedeflerine yönelik olduğunu belirtirken, Afganistan geçici hükümeti saldırıları egemenlik ihlali olarak nitelendirdi. Olay, iki ülke arasında zaten gergin olan ilişkileri daha da germiş durumda.
Saldırının arka planı ve bölgesel dinamikler
Pakistan, Afganistan topraklarından kendi topraklarına yönelik terör saldırıları düzenlendiği gerekçesiyle sık sık hava operasyonları düzenliyor. İslamabad yönetimi, özellikle TTP'nin sınır bölgelerinde üsler kurduğunu ve Pakistan'a yönelik saldırıları buradan koordine ettiğini iddia ediyor. Afganistan'daki Taliban hükümeti ise bu iddiaları reddederek, kendi topraklarının hiçbir ülkeye karşı kullanılmasına izin vermeyeceklerini savunuyor.
Son yıllarda iki ülke arasında sınır çatışmaları artmış, özellikle 2021'de Taliban'ın yönetime gelmesinden bu yana Pakistan'ın sivil kayıplara yol açan hava saldırıları uluslararası kamuoyunda tepki çekmişti. BM, sivil kayıpların kabul edilemez olduğunu vurgularken, taraflara itidalli olma çağrısı yapıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Pakistan'ın Afganistan toprağına yönelik hava saldırıları, ikili ilişkilerin ötesinde bölgesel istikrarı da tehdit ediyor. Afganistan'ın komşu ülkeleri, özellikle İran ve Orta Asya cumhuriyetleri, sınır güvenliği açısından bu durumdan endişe duyuyor. Öte yandan Çin, Pakistan'ın terörle mücadele gerekçesini anlayışla karşılarken, Hindistan ise Pakistan'ın bu tür eylemlerinin uluslararası hukuku ihlal ettiğini savunuyor. ABD ve Batılı ülkeler, sivil kayıplara dikkat çekerek Pakistan'dan operasyonlarını gözden geçirmesini istedi. BM'nin raporu, saldırının meşruiyetini sorgularken, taraflar arasında diyalog başlatılması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye hem Pakistan hem de Afganistan ile tarihi bağlara sahip. Pakistan ile stratejik ortaklık ilişkileri yürüten Türkiye, Afganistan'da da insani yardım ve kalkınma projeleriyle aktif rol oynuyor. Bu olay, Türkiye'nin bölgedeki arabuluculuk potansiyelini ön plana çıkarabilir. Ankara'nın, sivil kayıpların önlenmesi ve sınır güvenliğinin iş birliğiyle sağlanması yönünde çağrı yapması beklenebilir. Ayrıca, Türkiye'nin terörle mücadele konusundaki hassasiyeti ve uluslararası hukuka bağlılık ilkesi, bu krizde dengeli bir pozisyon almasını gerektiriyor.
