Pakistan, Suudi Arabistan ile İran arasında yıllardır süren gerginliği sona erdirmek için başlattığı arabuluculuk girişimiyle bölgesel bir aktör olarak öne çıkıyor. İslamabad yönetimi, Tahran ve Riyad arasında köprü kurarak hem kendi güvenlik endişelerini gidermeyi hem de ekonomik çıkarlarını korumayı hedefliyor. Ancak bu hamlenin başarılı olup olmayacağı, bölgedeki diğer güç merkezlerinin tutumuna bağlı.
Pakistan'ın Arabuluculuk Stratejisi
Pakistan, İran ve Suudi Arabistan arasında 2016'da kesilen diplomatik ilişkilerin yeniden tesis edilmesi için yoğun çaba harcıyor. İslamabad, her iki ülkeyle de tarihsel ve dini bağları olan nadir ülkelerden biri. Suudi Arabistan, Pakistan'ın en önemli müttefiklerinden biri olarak bilinirken, İran'la da sınır komşusu olan Pakistan, Tahran'la istikrarlı ilişkiler sürdürmeye çalışıyor. Pakistan Başbakanı Imran Khan, geçtiğimiz aylarda her iki ülkeyi ziyaret ederek diyalog kanallarını açık tuttu. Bu girişim, Pakistan'ın bölgesel bir arabulucu olarak prestij kazanmasını ve aynı zamanda kendi güvenliği için kritik öneme sahip olan Afganistan barış sürecinde de etkili olmasını sağlayabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Pakistan'ın arabuluculuk çabaları, Ortadoğu'da devam eden güç mücadelesinin bir parçası. Suudi Arabistan ve İran, Yemen, Suriye, Irak ve Lübnan gibi ülkelerde vekalet savaşları yürütüyor. Bu iki bölgesel gücün uzlaşması, bölgedeki istikrarı derinden etkileyebilir. Ayrıca Çin, Pakistan'ın bu girişimini destekliyor; Pekin, enerji ihtiyacını karşılamak için bölgede istikrar arıyor. ABD ise İran'ı çevreleme politikası nedeniyle Suudi Arabistan'ı desteklerken, Pakistan'ın arabuluculuk rolüne temkinli yaklaşıyor. Rusya da benzer şekilde, bölgede nüfuzunu korumak için bu süreci izliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan'ın İran-Suudi Arabistan arabuluculuğu, Türkiye'nin bölgesel politikalarını yakından ilgilendiriyor. Türkiye, hem Suudi Arabistan'la yaşadığı son dönemdeki yumuşama hem de İran'la rekabet ettiği dosyalar (Suriye, Irak, Kafkasya) nedeniyle bu sürecin dışında kalmak istemiyor. Ankara, İslamabad'ın arabuluculuk rolünü desteklemekle birlikte, bu sürecin kendi çıkarlarını zedelememesine dikkat ediyor. Özellikle Katar krizi ve Yemen savaşı gibi konularda Türkiye'nin pozisyonu, bu arabuluculuktan etkilenebilir. Diğer yandan, Pakistan'ın başarılı olması halinde, Türkiye'nin de benzer arabuluculuk rollerinde daha aktif olmasının önü açılabilir. Ancak sürecin başarısız olması, bölgede yeni gerilimlere yol açarak Türkiye'yi de olumsuz etkileyebilir.
