Pakistan'ın güneyindeki Karaçi kentinde Çarşamba günü yüzlerce trans birey ve destekçisi, hızla yükselen enflasyonu protesto etmek için sokaklara çıktı. Ortadoğu'daki savaşın küresel fiyatlar üzerinde yarattığı baskı, Pakistan'da gıda ve enerji maliyetlerini fırlattı. Bu durum, ülkede zaten ayrımcılık ve dışlanmayla mücadele eden trans topluluğunu orantısız şekilde etkiliyor. Protestocular, yetkililerden acil önlem almalarını ve temel ihtiyaç maddelerine erişimin kolaylaştırılmasını talep etti.
Artan fiyatlar ve kırılgan topluluk
Pakistan İstatistik Bürosu'na göre, ülkede yıllık enflasyon Şubat ayında yüzde 31,5 ile son 50 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Gıda fiyatları yıllık bazda yüzde 47, ulaştırma maliyetleri ise yüzde 42 arttı. Bu artışta, Orta Doğu'daki çatışmaların enerji fiyatlarını yukarı çekmesi ve Pakistan para biriminin dolar karşısında değer kaybetmesi etkili oldu.
Trans bireyler Pakistan'da yasal olarak tanınmasına rağmen, toplumsal damgalama nedeniyle iş bulmakta, eğitim almakta ve sağlık hizmetlerine erişmekte büyük zorluklar yaşıyor. Çoğu, geleneksel dans ve dilencilik gibi marjinal işlerde çalışmak zorunda kalıyor. Enflasyon, bu topluluğun zaten kırılgan olan geçim kaynaklarını daha da tehdit ediyor.
Protestoya katılan 35 yaşındaki trans aktivist Maria, “Yetkililer bizi görmezden geliyor. Artan fiyatlar karşısında ne yapacağımızı şaşırdık. Kimse bize iş vermiyor, devlet yardımı da yetersiz. Bu ülkede yaşamak giderek imkânsızlaşıyor” dedi. Benzer şekilde, 22 yaşındaki üniversite öğrencisi ve destekçi Ahmed, “Trans topluluğu bu ekonomik krizde en savunmasız gruplardan biri. Onların sesini duyurmak için buradayız” ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Pakistan, küresel enflasyon dalgasından en çok etkilenen ülkeler arasında yer alıyor. Orta Doğu'daki çatışmalar, özellikle İsrail-Hamas savaşı ve Kızıldeniz'deki gerginlikler, küresel petrol fiyatlarını yükseltti. Pakistan gibi enerji ithalatına bağımlı ülkeler, bu durumdan doğrudan etkileniyor. Ayrıca, Pakistan'ın dış borç krizi ve Uluslararası Para Fonu (IMF) ile yürüttüğü istikrar programı, hükümetin sosyal harcamaları kısmasına neden oldu. Bu da en yoksul kesimlerin üzerindeki yükü artırıyor.
Protestolar, sadece ekonomik sıkıntıları değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet eşitsizliğini de gündeme getiriyor. Pakistan'da trans bireyler 2018 yılında kabul edilen yasa ile yasal statü kazandı. Ancak uygulamada ayrımcılık sürüyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün raporlarına göre, trans bireyler işyerlerinde taciz, aile baskısı ve sağlık hizmetlerinde dışlanma gibi sorunlarla karşı karşıya. Ekonomik kriz, bu sorunları daha da derinleştiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan'daki gelişmeler, küresel enflasyonun kırılgan topluluklar üzerindeki etkisini bir kez daha gösteriyor. Türkiye de benzer enflasyon baskılarıyla mücadele ederken, bu durum Türkiye'nin sosyal politikalar açısından dersler çıkarabileceği bir örnek teşkil ediyor. Ayrıca, Pakistan ile Türkiye arasındaki yakın ilişkiler göz önünde bulundurulduğunda, Pakistan'daki ekonomik istikrarsızlık bölgesel istikrarı etkileyebilir. Türkiye'nin Orta Doğu ve Güney Asya'da artan enerji maliyetleri ve tedarik zinciri sorunlarına karşı alternatif yollar bulması gerektiği anlaşılıyor. Türkiye'nin bu tür krizlerde sosyal koruma mekanizmalarını güçlendirmesi ve kırılgan grupları gözeten politikalar izlemesi önem taşıyor.
