ABD yönetimi, İran'a yönelik 'tarihin en büyük mali saldırısını' başlatacağını duyururken, Pakistan'ın başkenti Tahran'da kritik bir diplomasi trafiği yaşanıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın 'ekonomik D-Günü' olarak nitelendirdiği yaptırım paketi, İran ekonomisini hedef alırken, bölgesel güç dengelerini de değiştirme potansiyeli taşıyor. Pakistan Dışişleri Bakanı'nın Tahran ziyareti, iki komşu ülke arasındaki ilişkilerin yanı sıra, ABD'nin İran'a yönelik baskısının arttığı bir dönemde bölgesel dayanışmanın da bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
ABD'nin İran'a yönelik ekonomik baskısı yoğunlaşıyor
ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın petrol ihracatını ve finansal kuruluşlarını hedef alan yeni bir yaptırım dalgası üzerinde çalıştığını açıkladı. Trump yönetimi, İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri nedeniyle 'maksimum baskı' politikasını yeniden uygulamaya koydu. 'Ekonomik D-Günü' ifadesi, savaş dönemlerinde kullanılan 'D-Day' (karar günü) kavramına atıfta bulunarak, İran ekonomisine yönelik koordineli ve eş zamanlı bir saldırı başlatılacağının sinyalini veriyor.
Uzmanlara göre, bu yaptırımlar İran'ın enerji sektörünü, bankacılık sistemini ve dış ticaretini ciddi şekilde etkileyebilir. İran ekonomisi, ABD yaptırımları nedeniyle zaten yüksek enflasyon ve dış yatırım eksikliğiyle boğuşuyor. Yeni yaptırımların, İran halkı üzerindeki ekonomik baskıyı daha da artırması bekleniyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, 'İran'ın nükleer silah elde etmesini engellemek ve bölgedeki istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerine son vermek için her türlü önlemin alınacağı' belirtildi.
Pakistan'ın Tahran ziyareti ve bölgesel denklem
Bu gerilimli ortamda Pakistan Dışişleri Bakanı İsmail Haniye'nin Tahran'a yapacağı ziyaret, iki ülke arasındaki ikili ilişkilerin yanı sıra, bölgesel güvenlik konularında da görüş alışverişinde bulunulmasına zemin hazırlayacak. Pakistan, İran ile sınır komşusu olması ve uzun yıllardır devam eden güvenlik iş birliği nedeniyle, Tahran'ın önemli müttefiklerinden biri olarak öne çıkıyor. Ziyaret kapsamında, ikili ticaretin artırılması, enerji iş birliği ve sınır güvenliği konularının ele alınması bekleniyor.
Uzmanlar, Pakistan'ın bu ziyaretle hem ABD'ye hem de İran'a mesaj vermek istediğini belirtiyor. İslamabad, ABD'nin baskısına rağmen İran ile ilişkilerini sürdürme kararlılığını gösterirken, bölgesel diyaloğun önemine vurgu yapıyor. Öte yandan, Pakistan'ın Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile yakın ilişkileri, İran'la yapılan görüşmelerin bölgesel denklemi dengeleme amacı taşıdığı yorumlarına yol açıyor. Tahran'ın da bu ziyareti, Batı'nın yaptırımlarına karşı bölgesel destek arayışı olarak değerlendirdiği düşünülüyor.
ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarının fiili etkisi, İran'ın ham petrol ihracatının büyük bir kısmını Çin'e yapması nedeniyle sınırlı olabilir. Ancak yaptırımlar, İran'ın uluslararası bankacılık işlemlerini zorlaştıracak ve ülkeye yapılan yabancı yatırımları engelleyecek. Bu durum, İran'da hükümet karşıtı protestoların artmasına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik ekonomik baskısını artırması, Türkiye'yi doğrudan etkileyebilecek bir gelişme. Türkiye, İran'dan doğalgaz ithal ediyor ve iki ülke arasındaki ticaret hacmi milyarlarca dolara ulaşıyor. Yaptırımlar, Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırabilir ve ikili ticarette aksamalara yol açabilir. Ayrıca, ABD'nin İran'a yönelik baskısı, Türkiye'nin komşusu olan bir ülkede istikrarsızlık yaratma riski taşıyor. Ankara, bölgesel istikrarın korunması ve ekonomik çıkarlarının korunması için hem ABD hem de İran ile diyaloğu sürdürme politikası izliyor. Bu nedenle, Türkiye'nin hem Tahran'la ilişkilerini güçlendirmesi hem de Washington'la diplomatik kanalları açık tutması beklenir.
