Pakistan hükümeti, hijyenik pedler üzerindeki satış vergisini kaldırarak adet yoksulluğuyla mücadelede tarihi bir adım attı. Federal Hükümet tarafından yapılan açıklamaya göre, 2025-2026 mali yılı bütçesi kapsamında yürürlüğe giren düzenleme ile pedlerin yüzde 18'lik KDV oranı sıfırlandı. Bu karar, özellikle düşük gelirli ailelerde yaşayan kız çocukları ve kadınların temel hijyen ürünlerine erişimini artırmayı hedefliyor. Pakistan, kadın nüfusunun yaklaşık yüzde 40'ının adet döneminde uygun hijyen malzemelerine ulaşamadığı bir ülke olarak biliniyor. Karar, Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kuruluşların da desteklediği 'adet sağlığı' kampanyalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Adet yoksulluğu: Veriler ve etkiler
Pakistan'da yapılan araştırmalar, kız çocuklarının yüzde 42'sinin adet döneminde okula gitmediğini ortaya koyuyor. Bunun temel nedenleri arasında pedlerin yüksek maliyeti, temiz tuvalet imkanlarının olmaması ve kültürel tabular yer alıyor. Pakistan Kadın Hakları Derneği'nin verilerine göre, bir paket pedin ortalama fiyatı 180 Pakistan rupisi (yaklaşık 0.65 dolar) iken, asgari ücretin 32.000 rupi olduğu ülkede bu maliyet birçok aile için önemli bir yük teşkil ediyor. Vergi indirimi sayesinde ped fiyatlarının yüzde 18 oranında düşmesi bekleniyor. Ayrıca hükümet, kamu okullarında ücretsiz ped dağıtımı programını da genişletmeyi planlıyor. Uzmanlar, bu adımın kız çocuklarının okul devamlılığını artıracağını ve kadın sağlığı üzerinde olumlu etkiler yaratacağını belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Pakistan'ın bu kararı, Güney Asya'da adet hijyeni konusunda atılan önemli adımlardan biri olarak öne çıkıyor. Hindistan 2018 yılında pedlerdeki vergiyi sıfırlamış, Nepal ve Sri Lanka ise benzer düzenlemeleri kısmen uygulamıştı. Küresel ölçekte ise İskoçya, 2020'de ücretsiz ped ve tampon sağlayan ilk ülke olmuştu. Dünya Sağlık Örgütü, adet sağlığına erişimin insan hakkı olduğunu vurguluyor ve ülkeleri bu konuda politikalar geliştirmeye çağırıyor. Pakistan'daki vergi indirimi, İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi ülkeler arasında da örnek teşkil edebilir. Bununla birlikte, uygulamanın başarısı, perakende zincirlerinde fiyatların gerçekten düşüp düşmeyeceğine ve kar oranlarının korunup korunmayacağına bağlı olacak. Sivil toplum kuruluşları, hükümetin bu adımı denetlemesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de adet hijyen ürünlerinde yüzde 18 KDV uygulanmaktadır ve ped fiyatları son yıllarda enflasyonla birlikte ciddi oranda artmıştır. Pakistan'ın bu kararı, Türkiye'de de benzer bir düzenleme için tartışmaları yeniden alevlendirebilir. Kadın dernekleri ve bazı siyasi partiler, ped vergisinin kaldırılması için kampanyalar yürütmektedir. Küresel ölçekte adet yoksulluğuyla mücadele, kadın istihdamı ve eğitimi açısından kritik öneme sahiptir. Türkiye'nin bu alandaki politikaları, hem iç kamuoyu hem de bölgesel liderlik bağlamında Pakistan'ın adımını izleyebilir.
