Pakistan Dışişleri Bakanlığı, çarşamba günü yaptığı açıklamada tüm tarafları İslamabad Muhtırası kapsamındaki taahhütlerine bağlı kalmaya çağırdı. Bu çağrı, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçtiğimiz ay İran ile varılan geçici anlaşmanın “bittiğini” ilan etmesinden saatler sonra geldi. Pakistan, bölgesel istikrarın korunması için tüm tarafların anlaşma hükümlerine uyması gerektiğini vurguladı.
Gelişmenin arka planı
İslamabad Muhtırası, Pakistan’ın arabuluculuğunda bölgesel bir anlaşma olarak imzalanmıştı. Anlaşma, özellikle Afganistan ve İran arasındaki gerilimlerin azaltılması ve bölgesel iş birliğinin artırılması amacını taşıyordu. Ancak Trump’ın son açıklamaları, bu çerçevenin geleceğine ilişkin belirsizlik yarattı. Pakistan Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, “Anlaşma, taraflar arasında güven inşa etme sürecinin bir parçasıdır. Bu sürecin bozulması bölgede istenmeyen sonuçlara yol açabilir” ifadelerini kullandı.
Uzmanlar, Trump’ın anlaşmayı “bitmiş” olarak nitelendirmesinin aslında diplomatik bir manevra olduğunu, ancak Pakistan’ın bu açıklamayı ciddiye aldığını belirtiyor. Pakistan, geleneksel olarak İran ve Suudi Arabistan arasında denge politikası izlerken, bu tür bir gelişme İslamabad’ın bölgesel arabuluculuk rolünü zora sokabilir.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump’ın İran anlaşmasına yönelik açıklamaları, Ortadoğu’da yeni bir tırmanışın habercisi olabilir. Pakistan’ın çağrısı, sadece İslamabad Muhtırası’na değil, aynı zamanda daha geniş bölgesel istikrar kaygılarına işaret ediyor. Afganistan’daki barış süreci, İran’ın nükleer programı ve Suudi Arabistan-İran rekabeti gibi konular, Pakistan’ın güvenlik çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Pakistan, bu nedenle tarafları diyalog ve taahhütlere bağlı kalmaya teşvik ediyor.
Öte yandan, ABD’nin İran politikasındaki bu değişiklik, Pakistan’ın Çin ve Rusya ile olan ilişkilerini de etkileyebilir. İslamabad, hem Washington hem de Pekin ile iyi ilişkiler sürdürmeye çalışırken, bölgesel bir kriz her iki tarafla da arasını zorlayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, bölgesel istikrarı tehdit eden bu tür gelişmeleri yakından izlemektedir. Pakistan’ın çağrısı, Ankara’nın da İran ile yürüttüğü diplomatik temaslar ve bölgesel arabuluculuk girişimleriyle örtüşmektedir. Türkiye, benzer şekilde İran ve Batı arasındaki gerginliklerin azaltılması için çaba göstermektedir. Bu bağlamda, İslamabad Muhtırası’nın akıbeti, Türkiye’nin Ortadoğu politikası ve enerji güvenliği açısından dolaylı önem taşımaktadır. Ankara, Pakistan ile koordinasyon halinde bölgesel diyaloğu destekleyecektir.
