Pakistan'ın yönetimi altındaki Keşmir bölgesinde, Haziran ayında seçim reformu talebiyle başlayan protestoların ardından uygulanan internet kesintisi 100 günü aştı. Bölgede mobil veri ve genişbant hizmetleri hâlâ askıda. Kesinti, bölge halkının iletişimini, ekonomik faaliyetlerini ve bilgiye erişimini ciddi şekilde kısıtlıyor.
Protestolar ve Kesintinin Başlangıcı
Haziran 2025'te Pakistan yönetimindeki Keşmir'de (Azad Keşmir) binlerce kişi, seçim sistemi reformu talebiyle sokaklara döküldü. Göstericiler, mevcut seçim düzeninin adil olmadığını ve bölge halkının temsil edilmediğini savunuyordu. Protestoların büyümesi üzerine bölge yönetimi, güvenlik gerekçesiyle mobil internet ve genişbant hizmetlerini askıya aldı. O günden bu yana kesinti aralıksız sürüyor. Başlangıçta kısa süreli olması beklenen kesinti, 100 günü aşarak bölge tarihindeki en uzun internet kesintilerinden biri hâline geldi.
Yetkililer, kesintinin kamu düzenini korumak için gerekli olduğunu savunurken, uluslararası insan hakları örgütleri ve dijital haklar savunucuları uygulamayı sert şekilde eleştiriyor. Kesinti, bölgedeki milyonlarca insanı doğrudan etkiliyor. Öğrenciler çevrimiçi eğitime erişemiyor, esnaf bankacılık işlemlerini yapamıyor, aileler yakınlarıyla iletişim kuramıyor.
Kesintinin Etkileri ve Tepkiler
İnternet kesintisi, bölge ekonomisini de vurdu. Küçük işletmeler, dijital ödeme sistemleri ve e-ticaret platformları üzerinden yapılan satışların durması nedeniyle gelir kaybı yaşıyor. Sağlık hizmetleri, uzaktan teşhis ve reçete sistemlerinin çökmesiyle aksadı. Eğitimde ise binlerce öğrenci, pandemi sonrası yaygınlaşan çevrimiçi derslere katılamıyor.
Uluslararası Af Örgütü ve Sınır Tanımayan Gazeteciler gibi kuruluşlar, kesintinin ifade özgürlüğünü ve bilgiye erişim hakkını ihlal ettiğini belirterek Pakistan hükümetine çağrıda bulundu. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği de konuyu yakından izlediğini açıkladı. Pakistan hükümeti ise kesintinin güvenlik güçlerinin operasyonlarını kolaylaştırdığını ve provokasyonları önlediğini öne sürüyor. Ancak kesintinin ne zaman sona ereceğine dair resmî bir açıklama yapılmadı.
Bölge sakinleri, kesintinin günlük hayatı dayanılmaz hâle getirdiğini söylüyor. Bir öğretmen, "Öğrencilerimle iletişim kuramıyorum, ders materyali gönderemiyorum. Bu bir felaket" diyerek durumu özetliyor. Bir esnaf ise "Müşterilerim ödeme yapamıyor, ben sipariş veremiyorum. İşim bitti" ifadelerini kullanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Keşmir, Hindistan ve Pakistan arasında uzun süredir devam eden bir anlaşmazlık bölgesi. Pakistan yönetimindeki Keşmir, İslamabad'ın kontrolünde olup özerk bir yapıya sahip. Ancak son yıllarda bölgedeki siyasi istikrarsızlık artmış durumda. İnternet kesintileri, Güney Asya'da son yıllarda sıkça başvurulan bir yöntem hâline geldi. Hindistan, Cammu ve Keşmir'de 2019'da aylarca süren bir kesinti uygulamıştı. Pakistan da benzer şekilde protestoları bastırmak için dijital kısıtlamalara yöneliyor.
Uzmanlar, bu tür kesintilerin uzun vadede radikalleşmeyi artırabileceği ve halkın yönetime olan güvenini zedeleyebileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, dijital hakların korunması konusunda uluslararası baskıların artması bekleniyor. Birleşmiş Milletler, internet erişiminin temel bir insan hakkı olduğunu yineliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Pakistan ile tarihî ve kültürel bağları güçlü bir ülke olarak bölgedeki gelişmeleri yakından takip ediyor. Keşmir'deki uzun süreli internet kesintisi, Türkiye'nin Güney Asya'daki istikrar ve insan hakları politikaları açısından önem taşıyor. Türkiye, uluslararası platformlarda ifade özgürlüğü ve dijital hakların korunmasını savunuyor. Ayrıca, bölgedeki istikrarsızlık, Türkiye'nin Pakistan ile olan ekonomik ve ticari ilişkilerini de dolaylı olarak etkileyebilir. Türk yatırımcıların bölgedeki faaliyetleri ve insani yardım kuruluşlarının çalışmaları kesintiden olumsuz etkilenebilir. Türkiye'nin, Pakistan makamlarına insan hakları ve temel özgürlükler konusunda yapıcı diyalog çağrısında bulunması beklenebilir.
