Pakistan ordusu, Afganistan sınırından havalandığı tespit edilen 4 insansız hava aracını (İHA) düşürdüğünü duyurdu. Askeri kaynaklar, ülkenin kuzeybatısındaki Hayber Pakhtunkhva eyaletinde gerçekleşen olayda, sınırı ihlal eden silahlı İHA'ların hedef alındığını belirtti. Olay, iki komşu ülke arasında son aylarda artan sınır ötesi operasyonlar ve terörle mücadele faaliyetleri kapsamında yeni bir gerilim dalgasına işaret ediyor. Pakistan Dışişleri Bakanlığı, Afganistan'ın egemenlik haklarına saygı gösterilmesi gerektiğini vurgularken, benzer ihlallerin tekrarlanması halinde gerekli tedbirlerin alınacağını duyurdu.
Gelişmenin arka planı: Sınır ötesi terör endişeleri
Pakistan, Taliban liderliğindeki Afgan yönetimini, topraklarının Pakistan'a karşı saldırılarda kullanılmasına izin vermekle suçluyor. Özellikle Hayber Pakhtunkhva ve Belucistan bölgelerinde faaliyet gösteren silahlı grupların Afganistan sınırından sızdığı iddia ediliyor. Afganistan ise Pakistan'ın sınır ötesi operasyonlarının kendi egemenliğini ihlal ettiğini savunuyor. Kabil yönetimi son olarak, hava kuvvetlerinin Pakistan sınırı yakınlarındaki DEAŞ kamplarına yönelik hava saldırıları düzenlediğini iddia etti. Pakistan, bu iddiaları reddederken, düşürülen İHA'ların Afganistan'dan geldiğine dair elinde kanıtlar olduğunu ileri sürüyor.
İki ülke arasındaki gerilim, 2021'de Taliban'ın Kabil'de yönetimi ele geçirmesinin ardından daha da tırmanmıştı. Pakistan, Taliban'ın Afganistan'daki DEAŞ varlığını kontrol etmekte yetersiz kaldığını öne sürüyor. Buna karşın Taliban, Pakistan'ın kendilerini istikrarsızlaştırmaya çalıştığını iddia ediyor. Son olayda düşürülen İHA'ların keşif amaçlı mı yoksa saldırı amaçlı mı olduğu henüz netlik kazanmış değil.
Bölgesel ve küresel boyut: Yeni bir çatışma hattı mı?
Pakistan-Afganistan sınırı, uzun yıllardır istikrarsızlık ve çatışmaların odağında yer alıyor. Durand Hattı olarak bilinen sınır, her iki ülke tarafından da tartışmalı kabul ediliyor. Bölgedeki güvenlik boşluğu, DEAŞ gibi örgütlerin yanı sıra Pakistan Talibanı'nın (TTP) da faaliyet göstermesine olanak sağlıyor. TTP, Pakistan hükümetine karşı saldırılar düzenlerken, Afganistan'daki sığınaklardan yararlandığı iddia ediliyor.
Küresel düzeyde, Çin ve ABD gibi aktörler bölgedeki gelişmeleri yakından takip ediyor. Çin'in Kuşak ve Yol Projesi kapsamında Pakistan'da yürüttüğü altyapı yatırımları, istikrarlı bir güvenlik ortamını gerektiriyor. ABD ise Afganistan'dan çekilmesinin ardından bölgede terörle mücadele için İHA'lar da dahil olmak üzere bazı kapasitelerini koruyor. Pakistan'ın Afganistan sınırında artan güvenlik önlemleri, bölgesel güç dengelerini de etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afganistan'da istikrarın sağlanmasını ve terör örgütlerinin bölgeyi üs olarak kullanmasının engellenmesini önemsiyor. Pakistan ile tarihsel olarak güçlü bağları bulunan Türkiye, iki ülke arasındaki gerilimin barışçıl yollarla çözülmesini ve terörle mücadelede işbirliğinin artırılmasını destekliyor. Ayrıca, Türkiye'nin Afganistan'da kriz yönetimi ve kalkınma çabalarına katkıları göz önüne alındığında, bölgedeki istikrarsızlık Ankara'nın dış politika önceliklerini doğrudan etkileyebilir. DEAŞ'ın bölgede güç kazanması, Türkiye'nin güvenliğine de tehdit oluşturabileceğinden, Ankara gelişmeleri yakından izliyor.
