Pakistan, Afganistan'ın doğusundaki Paktika vilayetine bağlı Bermel ilçesinde düzenlediği hava saldırılarında en az 13 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Saldırı, iki ülke arasında aylardır süren sınır ötesi gerilimin en son ve en kanlı olaylarından biri olarak kayıtlara geçti. Pakistan ordusu, saldırının hedefinde sığınmacı militan grupların olduğunu belirtirken, Afgan yönetimi ise sivil kayıplara dikkat çekerek sert tepki gösterdi. Olay, bölgede zaten kırılgan olan güvenlik durumunu daha da karmaşık hale getiriyor.
Gerilimin ardındaki dinamikler
Pakistan ve Afganistan arasındaki sınır ötesi gerilim, özellikle Taliban'ın 2021'de Kabil'de yönetime gelmesinden bu yana tırmanışa geçti. İslamabad yönetimi, Afgan topraklarında konuşlu olduğunu iddia ettiği Pakistan Talibanı (TTP) militanlarının sınır ötesi saldırılar düzenlediğini ve Pakistan güvenlik güçlerini hedef aldığını savunuyor. Pakistan, bu militan gruplara karşı zaman zaman hava saldırıları ve topçu atışlarıyla karşılık veriyor. Afganistan ise Pakistan'ın bu tür operasyonlarının egemenliğini ihlal ettiğini ve sivil kayıplara yol açtığını ileri sürüyor. Son saldırıda ölenler arasında çoğunlukla kadın ve çocukların olduğu belirtiliyor. Olay, iki ülke arasındaki diplomatik kanalların neredeyse tamamen tıkalı olduğu bir dönemde meydana geldi.
Bölgesel ve küresel boyut
Pakistan-Afganistan sınır hattı, tarihsel olarak istikrarsızlık ve çatışmaların merkez üssü olmuştur. İki ülke arasındaki güvensizlik, bölgesel güvenlik dinamiklerini de olumsuz etkiliyor. Özellikle Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Pakistan'a yaptığı yatırımlar ve Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) projeleri, sınır güvenliğinin sağlanmasını kritik hale getiriyor. ABD'nin Afganistan'dan çekilmesinin ardından bölgede oluşan güç boşluğu, Pakistan'ın sınır güvenliği endişelerini artırdı. Öte yandan, Afganistan'da yeniden iktidara gelen Taliban yönetiminin uluslararası tanınırlık kazanma çabaları, Pakistan ile yaşanan bu tür gerginlikler nedeniyle sekteye uğrayabilir. Bölge ülkeleri, Pakistan ve Afganistan arasında sürdürülebilir bir barış ve iş birliği kurulmasının, Güney Asya'nın istikrarı için hayati önem taşıdığının farkında.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan ile Afganistan arasındaki bu tür gerginlikler, Türkiye'nin bölgedeki dengeleri gözeten dış politikası açısından yakından takip edilmesi gereken gelişmelerdir. Türkiye, hem Pakistan ile geleneksel dostluk bağlarına sahiptir hem de Afganistan'da istikrar ve yeniden imar sürecine katkıda bulunma yönünde adımlar atmaktadır. Çatışmanın tırmanması, Türkiye'nin bölgedeki insani yardım ve kalkınma projelerini olumsuz etkileyebilir, ayrıca bölgesel güvenlik risklerini artırarak Türkiye'nin Orta Asya ve Güney Asya ile olan bağlantı hatlarını tehdit edebilir. Bu nedenle Ankara, iki ülke arasında arabuluculuk yapabilecek bir konumda olduğunu göstermelidir.
