Pakistan Başbakanı İmran Han'ın beklenmedik açıklaması küresel enerji piyasalarını sarsarken, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağını doğrulaması petrol fiyatlarında ani bir düşüşe yol açtı. İran ile ABD arasında haftalardır süren dolaylı müzakerelerin sonunda varılan anlaşma, stratejik su yolunun güvenliğini garanti altına alırken, küresel petrol arzında rahatlama beklentisi yarattı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3'ün üzerinde değer kaybederek 65 doların altına gerilerken, Batı Teksas türü ham petrol (WTI) de benzer oranda düşüş yaşadı.
Anlaşmanın perde arkası
Pakistan Başbakanı İmran Han, başkent İslamabad'da düzenlediği basın toplantısında, ülkesinin ABD ile İran arasında haftalardır sürdürdüğü arabuluculuk çabalarının meyve verdiğini duyurdu. Han, anlaşmanın sadece Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını değil, aynı zamanda İran'ın nükleer programına ilişkin bazı kısıtlamaları da içerdiğini belirtti. Anlaşmanın detayları henüz tam olarak açıklanmazken, Trump yönetiminin İran'a yönelik yaptırımların bir kısmını gevşetmeyi kabul ettiği yönünde sinyaller geliyor. ABD Başkanı Trump, Twitter hesabından yaptığı açıklamada, "Harika bir anlaşma. Enerji piyasaları rahatlayacak. Hürmüz Boğazı güvende" ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Hürmüz Boğazı, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği stratejik bir su yolu. Geçtiğimiz haftalarda İran'ın bölgedeki askeri tatbikatları ve ABD savaş gemilerinin varlığı nedeniyle boğazda seyrüsefer neredeyse durma noktasına gelmişti. Bu durum, petrol fiyatlarında 2018 sonundan bu yana en büyük sıçramalardan birine neden olmuştu. Anlaşmanın ardından piyasalarda yaşanan düşüş, yatırımcıların rahat bir nefes almasına yol açtı. Enerji uzmanları, anlaşmanın kalıcı olması halinde petrol fiyatlarının daha da gerileyebileceğini, ancak jeopolitik risklerin tamamen ortadan kalkmadığını vurguluyor. Öte yandan, İran'ın nükleer programına ilişkin düzenlemelerin ABD'nin bölgedeki müttefikleri Suudi Arabistan ve İsrail tarafından nasıl karşılanacağı merak konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için olumlu sinyaller taşıyor. Petrol fiyatlarındaki düşüş, Türkiye'nin cari açığı ve enflasyonu üzerinde baskıyı hafifletebilir. Ancak anlaşmanın sürdürülebilirliği ve ABD'nin İran'a yönelik yaptırımların ne kadarını kaldıracağı belirsizliğini koruyor. Türkiye, İran'la doğal gaz ticaretinde önemli bir ortak konumunda; anlaşmanın bu boyutu da Ankara'nın enerji arz güvenliği açısından yakından takip edilmeli. Ayrıca, Pakistan'ın arabuluculuk rolü, bölgesel rekabette yeni bir denge unsuru olarak değerlendirilebilir.
