Türkiye ve İsrail, tarihsel olarak doğal müttefik kabul edilebilecek iki ülke olmasına rağmen, son yıllarda aralarındaki gerilim giderek tırmanıyor. Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları, Filistin meselesi ve bölgesel güç mücadelesi, bu iki eski müttefiki karşı karşıya getiren başlıca unsurlar haline geldi. Uzmanlar, bu rekabetin önümüzdeki dönemde Ortadoğu'nun jeopolitik dengelerini yeniden tanımlayabileceği konusunda uyarıyor.
Gelişmenin Arka Planı
İsrail ile Türkiye arasındaki ilişkiler, 1990'larda askeri ve istihbarat alanında yakın işbirliğiyle zirveye ulaşmıştı. Ancak 2009 Davos çıkışı ve 2010 Mavi Marmara kriziyle başlayan gerilim, özellikle 2023 sonrası Gazze savaşıyla yeni bir boyut kazandı. Türkiye, İsrail'in Gazze'deki operasyonlarını sert bir dille eleştirirken, ticari yaptırımlar uyguladı. İsrail ise Türkiye'nin Hamas ile olan bağlarını güvenlik tehdidi olarak görüyor. Aynı zamanda Doğu Akdeniz'deki enerji rezervleri, iki ülkeyi bir kez daha karşıt kutuplara yerleştiriyor: Türkiye, Kıbrıs ve Yunanistan'la yaşanan deniz yetki alanı uyuşmazlıklarında İsrail'in Doğu Akdeniz Gaz Forumu'nda Yunanistan ve Güney Kıbrıs'la birlikte hareket etmesini kendine yönelik bir ittifak olarak okuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Türkiye-İsrail rekabeti, ABD'nin bölgedeki angajmanı, Rusya'nın Ukrayna savaşı sonrası artan enerji oyunu ve İran'ın nükleer programı gibi küresel dinamiklerle de iç içe geçiyor. Özellikle enerji alanında, İsrail'in doğalgazını Avrupa'ya taşıma planları, Türkiye'nin enerji merkezi olma hedefiyle doğrudan çatışıyor. Ankara, kendi boru hattı projelerini devre dışı bırakacak herhangi bir alternatife karşı çıkıyor. Öte yandan, İsrail'in normalleşme sürecinde (Abraham Anlaşmaları) Kazakistan gibi ülkelerle ilişkileri geliştirmesi, Türkiye'nin Orta Asya'daki etkisini de dolaylı olarak etkileyebilir. Rekabetin bir diğer boyutu ise istihbarat ve savunma sanayii alanında yaşanıyor; İsrail, Türkiye'ye karşı Yunanistan ve Güney Kıbrıs'la daha yakın askeri işbirliği kurarken, Türkiye de yerli savunma sistemleriyle yanıt veriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji ve deniz yetki alanı çıkarları açısından kritik önem taşıyor. İsrail'in Yunanistan ve GKRY ile olan ittifakı, Türkiye'nin bölgede yalnızlaşmasına yol açabilir. Ancak Ankara, Katar ve Libya ile kurduğu alternatif bağlarla denge kurmaya çalışıyor. Dahası, Filistin meselesindeki tutumu, Türkiye'nin İslam dünyasındaki liderlik rolü ve iç kamuoyu açısından da belirleyici. Kısa vadede gerilimin devam etmesi muhtemel olsa da, enerji ticareti gibi ortak çıkarlar ileride diplomatik temasları zorunlu kılabilir.
