Petrol fiyatları, Orta Doğu’da artan arz ve jeopolitik risklerin azalmasıyla birlikte savaş öncesi seviyelere geriledi. Brent petrol varil fiyatı, son işlemlerde 70 doların altına inerek Ekim 2023’teki Hamas-İsrail çatışmasının başlangıcından bu yana en düşük seviyeyi gördü. Bu düşüşte, Suudi Arabistan ve Irak başta olmak üzere bölge ülkelerinin üretim artışları ve ABD’nin İran yaptırımlarını gevşetme olasılığı etkili oldu.
Artan arz ve azalan jeopolitik riskler
Son haftalarda Orta Doğu’da petrol arzında belirgin bir artış yaşanıyor. Suudi Arabistan, günlük 12 milyon varil kapasitesine yaklaşırken, Irak da üretimini artırdı. Aynı zamanda, İran’ın petrol ihracatı, ABD’nin yaptırım uygulamasındaki esneklik sayesinde yükseldi. OPEC+’ın üretim kesintilerini sonlandırma sinyalleri de piyasada arz fazlası beklentisini güçlendirdi.
Jeopolitik risklerin azalması da fiyatları aşağı çeken bir diğer faktör. İsrail-Hamas ateşkes müzakerelerinde ilerleme kaydedilmesi, Kızıldeniz’deki Husi saldırılarının azalması ve Rusya-Ukrayna savaşının enerji piyasalarına etkisinin sınırlı kalması, petrol fiyatlarındaki savaş primini ortadan kaldırdı. Analistler, yıl sonuna kadar arz fazlasının devam edeceğini ve fiyatların 65-70 dolar bandında kalabileceğini öngörüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Petrol fiyatlarındaki düşüş, küresel enflasyonla mücadele eden merkez bankaları için olumlu bir işaret. Düşük enerji maliyetleri, üretim ve taşıma maliyetlerini azaltarak fiyat baskısını hafifletiyor. Ancak, petrol ihracatçısı ülkeler için gelir kaybı anlamına geliyor. Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkeleri, bütçe dengelerini korumak için daha yüksek fiyatlara ihtiyaç duyarken, Rusya savaş finansmanında zorluk yaşayabilir.
ABD, Çin ve Hindistan gibi büyük tüketiciler için düşük petrol fiyatları ekonomik büyümeyi destekliyor. ABD’de benzin fiyatları gerilerken, Çin ve Hindistan’da enerji ithalat faturası düşüyor. Bu durum, küresel talep artışını tetikleyerek piyasada dengelenmeye yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, petrol ve doğal gaz ithalatının büyük bir kısmını Orta Doğu’dan yapıyor. Petrol fiyatlarındaki düşüş, cari açık ve enflasyon üzerinde olumlu etki yaratacak. Düşen enerji maliyetleri, Türkiye’nin ithalat faturasını azaltırken, enflasyonla mücadeleye katkı sağlayabilir. Ayrıca, düşük akaryakıt fiyatları, ulaştırma ve sanayi maliyetlerini düşürerek ekonomik aktiviteyi canlandırabilir. Ancak, Türkiye’nin Rusya ve İran’la enerji ilişkileri göz önüne alındığında, fiyat düşüşlerinin bu ülkelerle yapılan anlaşmalara etkisi yakından izlenmeli.
