Horizons Middle East & Africa programının 8 Haziran 2026 tarihli bölümü, bölgedeki ekonomik ve jeopolitik dinamikleri mercek altına alıyor. Orta Doğu ve Afrika, küresel enerji arzı, yatırım akışları ve ticari iş birlikleri açısından kritik bir dönemden geçiyor. Programda, Körfez İş Birliği Konseyi ülkelerinin ekonomik çeşitlendirme çabaları, Afrika kıtasındaki serbest ticaret anlaşmalarının etkileri ve enerji piyasalarındaki dalgalanmalar ele alınıyor. Ayrıca bölgesel güç mücadeleleri ve uluslararası aktörlerin rolü de değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Orta Doğu ve Afrika, küresel ekonominin önemli bir parçasını oluşturuyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi Körfez ülkeleri, petrol gelirlerine bağımlılığı azaltmak için Vizyon 2030 benzeri reform programlarını sürdürüyor. Bu çerçevede turizm, teknoloji ve yenilenebilir enerji alanlarında büyük yatırımlar yapılıyor.
Öte yandan, Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Anlaşması (AfCFTA) kademeli olarak uygulamaya konuluyor. Anlaşma, kıta içi ticaretin önündeki engelleri kaldırmayı ve ekonomik entegrasyonu hızlandırmayı hedefliyor. Ancak lojistik altyapı eksiklikleri, gümrük prosedürlerindeki uyumsuzluklar ve siyasi istikrarsızlık gibi sorunlar uygulamayı zorlaştırıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Programda, enerji piyasalarında yaşanan gelişmeler de öne çıkıyor. OPEC+ ülkeleri, üretim kotalarını yeniden düzenlerken, küresel talep belirsizliği fiyatları etkiliyor. Ukrayna-Rusya savaşı ve Çin ekonomisindeki yavaşlama, petrol ve doğalgaz fiyatlarını şekillendiren başlıca faktörler arasında.
Yenilenebilir enerji yatırımları da bölgede ivme kazanıyor. Suudi Arabistan ve BAE, güneş ve rüzgar enerjisi kapasitelerini artırırken, Afrika'da hidroelektrik ve yeşil hidrojen projeleri dikkat çekiyor. Aynı zamanda, Kızıldeniz ve Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları, bölgesel iş birliği ve rekabeti tetikliyor.
Jeopolitik açıdan, İran'ın nükleer programı ve Suudi Arabistan ile ilişkileri, İsrail ile normalleşme süreçleri ve Yemen'deki çatışmalar bölgenin güvenlik mimarisini etkiliyor. Afrika'da ise Sahel bölgesindeki terör tehdidi, darbe dalgası ve büyük güçlerin (Rusya, Çin, ABD) nüfuz mücadelesi öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişmeler, Türkiye'nin Orta Doğu ve Afrika'ya yönelik dış politikası ve ekonomik çıkarları açısından kritik önem taşıyor. Türkiye, Körfez ülkeleriyle ticari ve savunma iş birliklerini derinleştirirken, Afrika'da yatırım ve insani yardım faaliyetlerini artırıyor. Enerji piyasalarındaki dalgalanmalar ise Türkiye'nin enerji ithalat maliyetlerini doğrudan etkiliyor. Ayrıca, Libya ve Doğu Akdeniz'deki enerji anlaşmazlıkları, Türkiye'nin deniz yetki alanları ve ulusal güvenliği üzerinde belirleyici rol oynuyor.
