Çin para birimi yuan, küresel ekonomik dengesizliklerin yalnızca bir belirtisi olarak mı değerlendirilmeli, yoksa bu yaklaşım Pekin’in sorumluluğunu mu örtbas ediyor? Hintli ekonomistler Anantha Nageswaran ve P.S. Srinivas'a göre, yuanın derin yapısal çarpıklıkların basit bir yan ürünü olarak görülmesi, Çin'i bu dengesizliklerdeki asıl rolünü üstlenmekten alıkoyuyor. Yazarlar, uluslararası toplumun yuanı yeniden değerlendirmesi gerektiğini, aksi takdirde küresel ekonominin istikrarı için gerekli reformların gecikeceğini savunuyor.
Gelişmenin arka planı
Çin'in devasa ticaret fazlası ve bunun küresel piyasalara yansıması, uzun süredir ekonomistlerin gündeminde. Ancak Nageswaran ve Srinivas, bu konudaki ana akım yaklaşımın sorunlu olduğunu belirtiyor. Onlara göre, yuanın değerinin piyasa güçlerine bırakılması gerektiğini söylemek, Çin'in iç ekonomik politikalarının yarattığı dengesizlikleri göz ardı etmek anlamına geliyor. Çin'in yatırım odaklı büyüme modeli, aşırı tasarruf ve ihracata dayalı strateji, hem kendi içinde hem de küresel ölçekte ciddi yapısal sorunlara yol açıyor. Yazarlar, bu yapısal sorunların çözülmeden yuanın değerinin artmasının, sadece semptomları hafifleteceğini, ancak kök nedenleri ortadan kaldırmayacağını ifade ediyor.
Çin, dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olarak, uluslararası ticarette kilit bir konuma sahip. Ancak bu konum, beraberinde bazı sorumlulukları da getiriyor. Nageswaran ve Srinivas, Çin'in kendi iç talebini artıracak, tasarruf oranlarını düşürecek ve tüketimi teşvik edecek reformlar yapması gerektiğini vurguluyor. Mevcut model, küresel ekonomiyi sürekli olarak Çin'e bağımlı kılan bir kırılganlık yaratıyor. Bu kırılganlık, 2008 küresel mali krizinden bu yana daha da belirgin hale geldi. Yazarlar, uluslararası kurumların bu konuda daha proaktif olması gerektiğini, ancak Pekin'in bu yöndeki adımlarının yetersiz kaldığını belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Yuanın değeri, sadece ABD ile Çin arasındaki ticaret dengesini değil, aynı zamanda Asya'nın diğer ihracatçı ülkelerini de doğrudan etkiliyor. Örneğin, Japonya, Güney Kore ve Almanya gibi ülkelerin ihracat rekabeti, yuanın değerine duyarlı. Yuanın düşük tutulması, bu ülkelerin ihracatını olumsuz etkileyerek küresel ticaret savaşlarının fitilini ateşleyebilir. Ayrıca, gelişmekte olan ülkelerin büyük bir kısmı, borçlarını dolar üzerinden almış durumda; yuanın değerindeki oynaklıklar, bu ülkelerin dış borç yükünü artırabilir. Nageswaran ve Srinivas, bu nedenle yuan meselesinin sadece ikili ilişkilerin değil, küresel finansal istikrarın merkezinde yer aldığını savunuyor.
Çin'in son yıllarda yuanın uluslararasılaşması için attığı adımlar, bu tartışmanın bir parçası olarak görülmeli. Hong Kong'da yuan mevduatlarının artması ve Çin'in Dünya Ticaret Örgütü'ne üyeliği, yuanın küresel bir rezerv para olma yolundaki ilerleyişini gösteriyor. Ancak bu süreç, Çin'in ekonomik modeliyle uyumlu mu? Yazarlara göre, yuanın küresel rolünün artması, Çin'in iç piyasasında daha fazla şeffaflık ve finansal reform gerektiriyor. Aksi halde, yuanın uluslararasılaşması, mevcut dengesizlikleri daha da derinleştirerek küresel finansal sistemi tehdit edebilir. Bu nedenle, yuan politikalarının yalnızca teknik bir mesele değil, aynı zamanda küresel yönetişim meselesi olduğu belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, dış ticaret açığını kapatmak ve enerji maliyetlerini azaltmak için Çin ile ticari ilişkilerini geliştiriyor. Yuanın değeri, Türkiye'nin Çin'den yaptığı ithalatın maliyetini doğrudan etkiliyor. Ayrıca, Türkiye'nin cari açık sorunu, küresel dengesizliklerden bağımsız değil. Yuanın değerinin belirlenmesindeki belirsizlikler, Türkiye'nin dış ticaret politikalarını da etkiliyor. Türkiye, Çin ile ticarette yerel para birimlerinin kullanımını teşvik ederek, dolar bağımlılığını azaltmayı hedefliyor. Ancak bu girişimler, yuanın uluslararası alanda istikrarlı bir seyir izlememesinden olumsuz etkileniyor. Bu bağlamda, yuanın küresel dengesizliklerin bir parçası olmaktan çıkarılması, Türkiye ekonomisi için de önemli bir öncelik haline geliyor.
