ABD'nin Ohio eyaletinde kabul edilen ve sosyal medya şirketlerine 16 yaş altı kullanıcılar için ebeveyn izni alma zorunluluğu getiren yasa, federal temyiz mahkemesi kararıyla yeniden yürürlüğe girdi. 6. Bölge Temyiz Mahkemesi, Perşembe günü oy çokluğuyla aldığı kararla, alt mahkemenin daha önce durdurduğu Sosyal Medya Ebeveyn Bildirimi Yasası'nı (SMPNA) iade etti. Mahkemenin 2'ye 1 oyla verdiği bu karar, sosyal medya platformlarının çocuk kullanıcılar üzerindeki etkisine yönelik artan endişelerin hukuki boyut kazandığı bir dönemde geldi. Ohio Başsavcısı Dave Yost tarafından savunulan yasa, NetChoice adlı teknoloji endüstrisi ticaret birliğinin itirazıyla karşı karşıyaydı. NetChoice, yasanın Anayasa'nın Birinci Ek Maddesi'ndeki ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini iddia ediyor, ancak mahkeme çoğunluğu bu argümanı reddetti.
Yasanın ayrıntıları ve hukuki süreç
Ohio Valisi Mike DeWine tarafından imzalanan ve Temmuz 2024'te yürürlüğe girmesi planlanan yasa, sosyal medya şirketlerinin 16 yaşından küçük kullanıcılar için hesap oluşturulması sırasında ebeveyn izni almasını zorunlu kılıyor. Ayrıca şirketlerin, reşit olmayan kullanıcıların hesaplarında ebeveynlere belirli kontrol mekanizmaları sunmasını gerektiriyor. Yasa, sosyal medya platformlarında geçirilen sürenin çocukların ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine yönelik eyalet çapında yürütülen soruşturmaların bir parçası olarak hazırlandı.
Alt mahkeme, NetChoice'in başvurusu üzerine yasayı geçici olarak durdurmuştu. Ancak temyiz mahkemesi, eyaletin çocukları çevrimiçi ortamda koruma konusunda "önemli bir kamu yararı" olduğunu belirterek bu kararı bozdu. Mahkeme, yasanın ifade özgürlüğünü engellemekten ziyade, ebeveynlerin çocuklarının çevrimiçi faaliyetleri üzerinde söz sahibi olmasını sağladığını vurguladı. Çoğunluk görüşünde, "Dijital çağda ebeveynlerin, çocuklarının karşılaştığı içerikler üzerinde geleneksel kontrol araçları azalmıştır. Bu yasa, ebeveynlere kaybettikleri bu kontrolü geri vermektedir" ifadesine yer verildi.
NetChoice ve teknoloji şirketlerinin tepkisi
NetChoice, kararın ardından yaptığı açıklamada, yasanın hâlâ Anayasa'ya aykırı olduğunu savundu ve mücadeleye devam edeceklerini duyurdu. Ticaret birliği, kararın temyiz edilebileceğini ve gerekirse Yüksek Mahkeme'ye taşınacağını belirtti. Meta, TikTok ve Snapchat gibi platformları temsil eden NetChoice, benzer yasaların diğer eyaletlerde de gündeme gelmesi halinde sektör için önemli bir emsal oluşturacağı uyarısında bulundu. Şirketler, bu tür düzenlemelerin uygulama maliyetini artırdığını ve genç kullanıcıların platformlara erişimini kısıtladığını iddia ediyor.
Ohio dışında Arkansas, Utah, Louisiana ve Kaliforniya gibi eyaletler de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik benzer yasalar çıkarmış veya hazırlık aşamasındadır. Bu durum, ABD genelinde çocukların dijital güvenliği konusunda federal düzeyde henüz kapsamlı bir düzenleme bulunmaması nedeniyle eyaletlerin bireysel adımlar atmasına yol açıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ohio'daki bu karar, çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik küresel eğilimin bir yansımasıdır. Türkiye'de de sosyal medya kullanımının genç yaşlara indiği ve ebeveyn denetiminin sınırlı kaldığı göz önüne alındığında, benzer düzenlemeler gündeme gelebilir. Türkiye'nin Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) nezdinde çocukların çevrimiçi güvenliğine yönelik mevcut adımlar bulunmakla birlikte, ABD'deki bu gelişme Türk yasa koyuculara örnek teşkil edebilir. Özellikle AB ile uyum sürecinde, Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında getirdiği düzenlemelerle birlikte Türkiye'nin de çocukları hedef alan sosyal medya reklamları ve içeriklere yönelik daha katı kurallar benimsemesi muhtemeldir.
