İngiltere medya düzenleyicisi Ofcom, büyük teknoloji şirketlerinin çevrimiçi platformlarında yayılan dolandırıcılık amaçlı reklamlara karşı daha sıkı önlem alması gerektiğini bildirdi. Kurumun yayımladığı rapora göre, Birleşik Krallık'ta her iki yetişkinden birden fazlası potansiyel olarak sahte reklamlarla karşılaştı. Bu durum, özellikle sosyal medya ve arama motorlarında kullanıcıların maddi ve kişisel veri kaybına uğrama riskini artırıyor. Ofcom, teknoloji devlerinin reklam denetim süreçlerini güçlendirmesi ve şeffaflığı artırması gerektiğini vurguladı.
Sahte reklamların boyutu ve etkisi
Ofcom'un araştırmasına göre, İngiltere'de 16 yaş ve üzeri yetişkinlerin yüzde 54'ü son bir yıl içinde en az bir kez dolandırıcılık amaçlı bir çevrimiçi reklam gördü. Bu reklamlar genellikle ünlü isimlerin fotoğraflarını kullanarak kripto para yatırımı, hızlı zenginlik vaadi veya sahte indirim kampanyaları gibi içerikler sunuyor. Raporda, bu tür reklamların özellikle Facebook, Instagram, X (eski adıyla Twitter) ve Google gibi platformlarda yoğunlaştığı belirtiliyor. Ofcom, dolandırıcılık vakalarının mağdurlar için ortalama 1.000 sterlinin üzerinde maddi kayba yol açtığını tahmin ediyor.
Ofcom'un İcra Kurulu Başkanı Melanie Dawes, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Teknoloji şirketleri sahte reklamları tespit etmek ve kaldırmak için daha fazla sorumluluk almalı. Mevcut önlemler yetersiz kalıyor. Kullanıcılar korunmazsa, güven kaybı sektörün tamamına zarar verebilir" dedi. Kurum, yeni Çevrimiçi Güvenlik Yasası kapsamında platformlara daha sıkı yükümlülükler getirilmesi gerektiğini savunuyor. Bu yasa, 2023 yılında kabul edilmiş olsa da, uygulama detayları halen tartışılıyor. Ofcom, yasanın sahte reklamlar için de geçerli olması gerektiğini düşünüyor.
Küresel boyut ve sektör tepkileri
Sahte reklam sorunu yalnızca İngiltere ile sınırlı değil. Avrupa Birliği, Dijital Hizmetler Yasası ile benzer düzenlemeleri hayata geçirirken, ABD'de de Federal Ticaret Komisyonu (FTC) konuyla ilgili soruşturmalar yürütüyor. Teknoloji şirketleri ise Ofcom'un çağrılarına temkinli yaklaşıyor. Meta (Facebook ve Instagram'ın sahibi) sözcüsü yaptığı açıklamada, platformlarının halihazırda güçlü reklam denetim sistemlerine sahip olduğunu savunurken, Google ise yapay zeka destekli araçlarla sahte reklamları tespit etmeye çalıştıklarını belirtti. Ancak Ofcom, bu adımların yetersiz olduğu görüşünde. Uzmanlar, sorunun büyüklüğüne dikkat çekerek, yıllık küresel kaybın milyarlarca doları bulduğunu ifade ediyor. Küresel Dolandırıcılıkla Mücadele Koalisyonu verilerine göre, 2023 yılında dolandırıcılık kaynaklı zararlar 1 trilyon doları aştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer sahte reklam vakaları son yıllarda artış gösterdi. Özellikle sosyal medya platformlarında ünlü isimlerin kullanıldığı yatırım dolandırıcılıkları, birçok vatandaşı mağdur etti. Ofcom'un girişimi, küresel düzenleyici baskının arttığı bir dönemde Türkiye için de emsal teşkil edebilir. Türkiye'de henüz kapsamlı bir çevrimiçi reklam düzenlemesi bulunmamakla birlikte, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) konuyla ilgili çalışmalar yürütüyor. Küresel ölçekte alınacak önlemler, Türkiye'deki platformların da uygulamalarını iyileştirmesine katkı sağlayabilir. Ancak yerel düzenlemelerin güçlendirilmesi ve kullanıcı farkındalığının artırılması kritik önem taşıyor.
