Son aylarda ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri ve diplomatik baskıları, Tahran'ın nükleer stratejisinde köklü bir dönüşüme yol açtı. Ekonomik yaptırımların yanı sıra Hürmüz Boğazı'ndaki operasyonel faaliyetlerle bölgesel gerginliği tırmandıran İran, bir yandan da uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırarak daha önce hiç olmadığı kadar yüzde 60 saflığa yaklaştı. Bu seviye, askeri amaçlı kullanım potansiyeli taşıyan yüzde 90'a sadece birkaç adım uzaklıkta. Devrim Muhafızları'na yakın kaynaklar, Tahran'ın artık 'nükleer eşik' statüsünden 'nükleer caydırıcılık' doktrinine geçiş yaptığını ima ediyor.
Gelişmenin Arka Planı: Savaş ve Ambargo Arasında İran'ın Nükleer Hamlesi
Washington ve Tel Aviv'in son dönemde İran'a yönelik saldırı ve sabotaj operasyonları, Tahran yönetimini nükleer programını yeniden değerlendirmeye zorladı. İsrail, İran'ın nükleer tesislerine karşı siber saldırılar düzenlerken, ABD de Körfez'deki askeri varlığını artırdı. Buna karşılık Tahran, uranyum zenginleştirmeyi Natanz ve Fordo tesislerinde yüzde 60'a çıkardı ve IAEA'nın denetimlerini sınırlandırdı.
Öte yandan Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğini hedef alan İran destekli Husilerin Yemen'den yaptığı saldırılar, küresel petrol fiyatlarını istikrarsızlaştırdı. Bu strateji, İran'ın ekonomik baskıya karşı konvansiyonel caydırıcılığını güçlendirme amacı taşıyor. Ancak asıl endişe verici olan, nükleer dosyanın bir kez daha savaşın eşiğine gelmiş olması.
Bölgesel Boyut: Ortadoğu'da Yeni Bir Nükleer Silahlanma Yarışı mı?
İran'ın nükleer faaliyetlerindeki bu artış, sadece ABD ve İsrail'i değil, aynı zamanda Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye'yi de yakından ilgilendiriyor. Riyad, son yıllarda sivil nükleer programını genişletme planlarını açıklamış olsa da, Tahran'ın askeri kapasiteye yönelmesi Suudi Arabistan'ı da benzer bir yola itebilir. Aynı şekilde Mısır ve Ürdün gibi ülkeler de bölgesel güvenliklerini yeniden değerlendirmek durumunda kalabilir.
İsrail ise İran'ın nükleer silah sahibi olmasını 'varoluşsal bir tehdit' olarak tanımlıyor ve önleyici saldırı seçeneğini masada tutuyor. Geçmişte Mossad'ın İran nükleer programına yönelik sabotajları, şimdi daha büyük çaplı bir çatışmaya dönüşebilir. Bu durum, tüm Ortadoğu'yu ateşe atacak bir krize zemin hazırlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'ın nükleer eşikten caydırıcılığa geçişi, Türkiye için hem güvenlik hem de diplomatik açıdan kritik sonuçlar doğuruyor. Ankara, uzun süredir İran nükleer programının barışçıl amaçlı olduğunu savunsa da, Tahran'ın askeri kapasiteye yönelmesi Türkiye'nin bölgesel güç dengesini tehdit edebilir. Özellikle Doğu Akdeniz'deki enerji rekabeti ve Suriye'deki vekalet savaşları göz önüne alındığında, nükleer bir İran, Türkiye'nin hareket alanını daraltabilir. Ankara'nın NATO'nun nükleer paylaşım düzenlemeleri kapsamında İncirlik'teki taktik nükleer silahları bulundurması, bu yeni durumda bir avantaj sağlasa da, bölgede diplomatik çözüm arayışlarını sürdürmesi hayati önem taşıyor.
