Norveç, 34 yıllık hükümdarlığının ardından Kral 5. Harald'ı kaybetti. Yerine geçen Veliaht Prens Haakon, yeni kral oldu. Detaylar haberimizde.
Kral 5. Harald'ın vefatı ve ardından yaşananlar
Norveç halkı, 17 Ocak sabahı ülkenin sevilen kralı 5. Harald'ın hayatını kaybettiği haberiyle sarsıldı. 87 yaşındaki kral, uzun süredir devam eden sağlık sorunlarıyla mücadele ediyordu. Başkent Oslo'daki Kraliyet Sarayı önünde toplanan binlerce kişi, çiçekler bırakarak ve gözyaşları içinde son görevlerini yerine getirdi. Saraydan yapılan resmi açıklamada, kralın sabah saatlerinde huzur içinde vefat ettiği belirtildi.
Kral 5. Harald, 1991 yılında babası 5. Olav'ın ölümü üzerine tahta çıkmış ve Norveç'in en uzun süre görev yapan hükümdarlarından biri olmuştu. Halk arasında "Büyükbaba" lakabıyla anılan kral, mütevazı kişiliği ve halkla kurduğu yakın ilişkiyle tanınıyordu. Özellikle II. Dünya Savaşı sırasında ailesiyle birlikte sürgüne gitmesi ve ülkesine dönüşü, Norveçlilerin hafızasında derin izler bıraktı.
Kralın vefatının ardından, anayasa gereği tahta hemen oğlu Veliaht Prens Haakon çıktı. 51 yaşındaki Haakon, bugün düzenlenen resmi törenle kral ilan edildi. Oslo'daki parlamento binasında yapılan törende Haakon, anayasal yemin ederek göreve başladı. Yeni Kral 3. Haakon, yaptığı konuşmada babasını saygıyla andı ve "Norveç halkına hizmet etmek benim için en büyük onur. Babamın izinden giderek ülkemizi geleceğe taşıyacağım" dedi.
Bölgesel ve küresel boyut
Kral 5. Harald'ın vefatı sadece Norveç'i değil, tüm İskandinavya'yı ve Avrupa'yı yasa boğdu. Danimarka Kraliçesi 2. Margrethe, İsveç Kralı 16. Carl Gustaf ve diğer Avrupalı liderler taziye mesajları yayınladı. Birleşik Krallık Kralı 3. Charles, "Harald, savaş sonrası Avrupa'nın yeniden inşasında sembol bir isimdi. Onun liderliği, Norveç'in demokrasi ve barış içinde gelişmesine büyük katkı sağladı" ifadelerini kullandı.
Kral 5. Harald, uluslararası alanda da saygın bir figürdü. İklim değişikliğiyle mücadeleden küresel barışa kadar birçok konuda aktif rol oynadı. 1994 yılında ülkesinin Avrupa Birliği'ne katılım referandumunda halkın çoğunluğu 'hayır' demesine rağmen, Harald'ın Avrupa ile entegrasyon konusundaki ılımlı tutumu dikkat çekmişti. NATO üyesi olan Norveç'in savunma politikalarında da etkili bir isim olan Harald, Rusya sınırındaki istikrarın korunmasına önem verdi.
Norveç monarşisinin geleceği
Yeni Kral 3. Haakon'un tahta çıkışı, Norveç'te monarşinin geleceği konusunda tartışmaları da beraberinde getirdi. Son yıllarda yapılan anketler, Norveç halkının büyük çoğunluğunun monarşiyi desteklediğini gösteriyor. Ancak, genç nesiller arasında cumhuriyet yanlısı görüşlerin arttığı gözlemleniyor. Haakon'un halkla kurduğu sıcak ilişki ve modern duruşu, monarşinin geleceğini güvence altına alabilir.
Haakon'un eşi Prenses Mette-Marit ve çocuklarıyla birlikte sade bir yaşam tarzını benimsemesi, gençler arasında popüler olmasını sağlıyor. Ayrıca Haakon, iklim aktivisti olarak biliniyor ve Norveç'in yeşil dönüşümüne öncülük etmesi bekleniyor. Norveç'in zengin petrol rezervleriyle ilgili çevresel eleştirilere rağmen, Haakon'un sürdürülebilir enerji yatırımlarını destekleyeceği yorumları yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Norveç, NATO'nun kurucu üyelerinden biri olarak Türkiye ile savunma ve güvenlik alanında önemli bir müttefik konumunda. Kral 5. Harald döneminde Türkiye-Norveç ilişkileri olumlu bir seyir izlemişti. Yeni Kral 3. Haakon'un tahta çıkışı, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin devamı açısından kritik bir süreç. Norveç'in Avrupa Birliği üyesi olmaması ve bağımsız dış politika izlemesi, Türkiye ile ilişkilerde esneklik sağlıyor. Ayrıca Norveç'in Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarına olan ilgisi, Türkiye'nin bölgedeki enerji politikalarıyla çakışabilir. Yeni kralın küresel iklim politikalarına verdiği destek, Türkiye'nin yeşil dönüşüm hedefleriyle uyumlu olabilir.
