Norveç, İsrail'in uluslararası futbolun en üst yönetim organı FIFA'dan men edilmesi için futbol içindeki nüfuzunu kullanıyor. Politico'nun hafta sonu yayımladığı bir habere göre, Norveç Futbol Federasyonu (NFF) ve başkanı Lise Klaveness, İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarında faaliyet gösteren kulüplerinin de FIFA üyesi olması nedeniyle İsrail Futbol Federasyonu'na (IFA) yaptırım uygulanmasını talep ediyor. Bu kampanya, FIFA'nın Filistin Futbol Federasyonu'nun (PFA) şikayeti üzerine 2015'ten beri süren bir soruşturmanın gölgesinde ilerliyor. Norveç, bu konuda en sesli ülkelerden biri haline gelmiş durumda.
Gelişmenin arka planı
Norveç Futbol Federasyonu'nun bu girişimi, İsrail'in 1967'den beri işgal ettiği Batı Şeria, Doğu Kudüs ve Golan Tepeleri'nde futbol faaliyetlerini sürdürmesine dayanıyor. PFA, 2015'te FIFA'ya yaptığı başvuruda, İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarında en az altı kulüp kurmasının FIFA kurallarını ihlal ettiğini savundu. FIFA, konuyu araştırmak üzere bir komite atadı, ancak bugüne kadar somut bir yaptırım kararı çıkmadı. Norveçli yetkililer, FIFA Konseyi'nde ve diğer ulusal federasyonlarla yaptıkları görüşmelerde İsrail'in men edilmesi için lobi faaliyeti yürütüyor. Klaveness, bu çabaların bir parçası olarak geçtiğimiz aylarda Filistinli mevkidaşlarıyla bir araya geldi ve konuyu FIFA Başkanı Gianni Infantino ile görüştü.
Norveç'in bu tutumu, ülkenin insan hakları ve uluslararası hukuka verdiği önemle uyumlu. NFF, daha önce Katar'ın 2022 Dünya Kupası'na ev sahipliği yapmasına ilişkin işçi hakları konusunda da eleştirel bir duruş sergilemişti. Klaveness, bu konuda yaptığı açıklamada 'Futbol, siyasetten bağımsız değildir. Biz, evrensel değerlerin savunucusu olarak FIFA'nın kendi kurallarını uygulamasını talep ediyoruz' ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail'in FIFA'dan men edilmesi talebi, sadece sportif bir mesele değil. Bu girişim, İsrail-Filistin çatışmasının spor alanına taşınması anlamına geliyor. Filistinli yetkililer, uluslararası toplumun İsrail'e yaptırım uygulaması için sporun bir araç olarak kullanılmasını istiyor. PFA Başkanı Cibril Rajub, 'İsrail'in spor alanında normalleşmesini engellemeliyiz. Bu, Filistin halkına karşı işlenen suçların görmezden gelinmesine izin vermemektir' dedi. Öte yandan İsrail, bu girişimlerin 'siyasi bir cadı avı' olduğunu ve FIFA'nın siyasetten arınmış olması gerektiğini savunuyor.
Küresel ölçekte, Norveç'in bu çabaları diğer ülkeleri de etkileyebilir. Son aylarda birkaç Avrupa ülkesi, İsrail ile futbol ilişkilerini gözden geçirmeye başladı. Örneğin, İskoçya Futbol Federasyonu, İsrail ile dostluk maçı oynamayı reddetti. Ancak Norveç'in FIFA nezdinde yaptırım talep etmesi, daha radikal bir adım olarak görülüyor. Bu durum, FIFA içinde bir bölünmeye yol açabilir: Bazı üye federasyonlar İsrail'i desteklerken, diğerleri Filistin yanlısı bir tutum takınabilir. Uzmanlar, FIFA'nın bu konuda bir karar almasının uzun süreceğini ve siyasi baskıların artması halinde kurumun zor durumda kalabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, tarihsel olarak Filistin davasını desteklemesiyle bilinir ve İsrail'in işgal politikalarını eleştirir. Norveç'in bu girişimi, Türkiye için diplomatik bir fırsat sunabilir. Türkiye, FIFA ve UEFA gibi spor kuruluşlarında benzer bir pozisyon alarak hem Filistin yanlısı duruşunu güçlendirebilir hem de uluslararası kamuoyunda liderlik rolü üstlenebilir. Ancak bu, Türkiye-İsrail ilişkilerinde yeni bir gerilim yaratabilir. Öte yandan, Türkiye'nin bu konuda net bir adım atması, Arap dünyasında ve İslam ülkelerinde prestijini artırabilir. Bölgesel etkisi açısından, Norveç gibi bir Avrupa ülkesinin Filistin yanlısı bir kampanya yürütmesi, Türkiye'nin tezlerini uluslararası alanda meşrulaştırabilir.
