Bilim dünyasında sigara bırakma yöntemlerine ilişkin yapılan en kapsamlı araştırmalardan biri, nikotin içeren elektronik sigaraların, nikotin bantları, sakızlar veya haplar gibi geleneksel yöntemlere kıyasla çok daha etkili olduğunu ortaya koydu. Cochrane Review adlı bağımsız araştırma ağının yayımladığı güncellenmiş rapora göre, e-sigaralar sigarayı bırakmak isteyenler için en yüksek başarı oranını sağlıyor. Uzmanlar, bu bulguların sigara bırakma politikalarının yeniden şekillendirilmesine yol açabileceğini belirtiyor.
Araştırmanın bulguları ve kapsamı
Cochrane Review, dünya genelinde yapılmış 300'den fazla randomize kontrollü çalışmayı analiz ederek, 100 binden fazla katılımcının verilerini değerlendirdi. Sonuçlar, nikotinli e-sigara kullananların, nikotin replasman tedavisi (NRT) ürünlerine kıyasla 12 aylık süreçte sigarayı bırakma olasılığının yaklaşık yüzde 50 daha fazla olduğunu gösterdi. Çalışmanın başyazarı Oxford Üniversitesi'nden Prof. Jamie Hartmann-Boyce, "Mevcut en güncel kanıtlar, e-sigaraların sigarayı bırakmak isteyen yetişkinler için en etkili seçenek olduğunu açıkça ortaya koyuyor" dedi. Raporda ayrıca, e-sigaraların kısa ve orta vadede ciddi yan etkilerinin nadir görüldüğü, ancak uzun vadeli etkilerinin henüz tam olarak bilinmediği vurgulandı.
Bilim insanları, e-sigaraların, kullanıcıya nikotini iletirken, yanma sürecine dayanan normal sigaralardaki katran ve karbonmonoksit gibi zehirli maddeleri üretmemesi nedeniyle daha az zararlı olduğunu kaydetti. Prof. Hartmann-Boyce, "Sigara bırakma tedavisinde amaç, bağımlılık yaratan nikotini en az zararlı yoldan sağlamak. E-sigaralar bu hedefe ulaşmada güçlü bir araç" diye konuştu. Ancak araştırmacılar, e-sigaraların kesinlikle zararsız olmadığını, bu nedenle sigara içmeyenlerin veya gençlerin kullanmaması gerektiğinin altını çizdi.
Dünya genelinde sağlık politikalarına etkisi
Cochrane Review'ın bulguları, dünya genelinde sigara bırakma programlarına ilişkin tartışmalara yeni bir boyut kazandırdı. Özellikle İngiltere'de sağlık yetkilileri, e-sigaraları sigarayı bırakma aracı olarak teşvik eden ilk ülkelerden biri olmuştu. İngiltere Ulusal Sağlık Hizmetleri (NHS), 2023 yılında sigara bırakma programına e-sigara kitlerini dahil etmiş ve bu uygulamanın başarı oranlarını artırdığını açıklamıştı. Buna karşılık, Avustralya ve bazı Avrupa ülkeleri, e-sigaraların gençler arasında yaygınlaşması endişesiyle daha kısıtlayıcı politikalar izliyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ise, e-sigaraların tamamen zararsız olduğu yönündeki algıya karşı çıkarak, bu ürünlerin sigarayı bırakma aracı olarak kullanımının ancak doktor kontrolünde ve yetişkinlerle sınırlı olması gerektiğini savunuyor.
Türkiye'de ise e-sigara satışı ve ithalatı yasal değil. Sağlık Bakanlığı, e-sigaraların sağlık açısından riskleri nedeniyle yasaklanması gerektiğini belirtiyor. Ancak uzmanlar, bu tutumun sigarayı bırakmak isteyenlerin seçeneklerini kısıtladığını ve kara borsayı beslediğini ifade ediyor. Türkiye'de her yıl yaklaşık 100 bin kişinin sigaraya bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Cochrane Review'ın bulguları, Türkiye'nin sigara bırakma politikaları açısından önemli bir tartışma başlatabilir. Türkiye'de sigara kullanım oranı OECD ülkeleri arasında en yüksek seviyelerde olmasına rağmen, e-sigara yasağı nedeniyle sigara bırakma tedavisinde bu yöntemden yararlanılamıyor. Sağlık Bakanlığı'nın bu konudaki tutumu, küresel kanıtlar ışığında gözden geçirilmeli; ancak genç nüfusu korumak için sıkı düzenlemeler de ihmal edilmemelidir. Türkiye'nin, dünyada e-sigaraların etkinliğine dair artan bilimsel verileri dikkate alarak, sigara bırakma programlarını çeşitlendirmesi ve halk sağlığı politikalarını güncellemesi gerektiği değerlendiriliyor.
