Nijer'in başkenti Niamey, 29 Ağustos'ta bir grup askerin başlattığı isyan girişiminin ardından yoğun geçen bir hafta sonunun sonunda normale dönüyor. Ordu birlikleri, Rus paramiliter grubu Afrika Kolordusu'nun desteğiyle isyanı hızla bastırdı. Ertesi gün Cezayir, Nijer ile iş birliği çerçevesinde dört savaş uçağı ve iki askeri nakliye uçağını bölgeye gönderdi. Olaylar sırasında can kaybı yaşanmadığı bildirilirken, yetkililer isyan girişiminin arkasındaki isimlere yönelik soruşturmanın sürdüğünü açıkladı.
Gelişmenin arka planı ve isyan girişiminin seyri
Nijer, Temmuz 2023'te Cumhurbaşkanı Mohamed Bazoum'a karşı yapılan askeri darbenin ardından bir geçiş hükümeti tarafından yönetiliyor. Darbe sonrası Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu'nun (ECOWAS) yaptırımlarına rağmen cunta yönetimi uluslararası alanda meşruiyetini sağlamaya çalışıyor. Son olarak, 29 Ağustos'ta başkent Niamey'de bir grup asker, yönetime karşı bir isyan başlattı. Askeri kaynaklar, isyancıların önemli devlet binalarını ve askeri kışlaları ele geçirmeye çalıştığını, ancak sadık birliklerin ve Afrika Kolordusu'nun müdahalesiyle girişimin bastırıldığını belirtti. Nijer ordusu sözcüsü, isyan girişiminin başarısız olduğunu ve durumun kontrol altına alındığını duyurdu.
Afrika Kolordusu, Rusya'nın Sahel bölgesindeki askeri varlığını güçlendirmek amacıyla kurduğu ve eski Wagner Grubu'nun yerini alan bir yapı olarak biliniyor. Nijer'de konuşlanan bu birlikler, özellikle güvenlik alanında cunta yönetimine destek sağlıyor. İsyan girişimi sonrası yapılan açıklamada, Afrika Kolordusu'nun ordu ile koordineli bir şekilde hareket ettiği ve durumun hızlıca kontrol altına alınmasında önemli rol oynadığı ifade edildi. Bu durum, Rusya'nın bölgedeki nüfuzunu artırdığını bir kez daha gözler önüne serdi.
Bölgesel ve küresel boyut, Cezayir'in rolü
Nijer'deki bu son olay, Sahel bölgesindeki istikrarsızlığın ve uluslararası güç mücadelesinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Fransa'nın askerlerini çekmesinin ardından bölgede etkisini artıran Rusya, Mali, Burkina Faso ve Nijer'de askeri cunta yönetimleriyle yakın ilişkiler kurdu. Bu ülkeler, ECOWAS'tan ayrılarak kendi aralarında bir ittifak oluşturdu. Nijer'deki isyan girişimi, bu ittifakın içerideki zayıflıklarını da ortaya koyabilir.
Cezayir'in isyan girişiminin hemen ardından savaş uçakları göndermesi dikkat çekici. Cezayir, bölgede istikrarın sağlanması adına Nijer ile askeri iş birliğini geliştiriyor. Özellikle sınır güvenliği ve terörle mücadele konularında iş birliği yapan iki ülke, bu tür girişimlerle bölgesel istikrara katkı sağlamayı hedefliyor. Cezayir Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, bu uçakların Nijer'in hava sahasını korumak ve olası tehditlere karşı hazırlıklı olmak amacıyla gönderildiği belirtildi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nijer'deki isyan girişimi, Türkiye'nin Afrika açılımı politikası açısından önemli bir gelişmedir. Türkiye, son yıllarda Afrika kıtasında askeri ve ekonomik varlığını artırmış, özellikle Sahel bölgesinde terörle mücadele ve insani yardım alanlarında aktif rol üstlenmiştir. Nijer'de yaşanan istikrarsızlık, bölgedeki güvenlik durumunu doğrudan etkileyebileceği için Türkiye'nin dikkatle takip etmesi gereken bir konudur. Türkiye, Rusya'nın bölgedeki etkisinin artmasına karşı NATO müttefiki olarak farklı bir denge politikası izlemektedir. Bu bağlamda, Nijer'deki geçiş sürecinin barışçıl bir şekilde tamamlanması ve bölgesel istikrarın sağlanması, Türkiye'nin Afrika'daki çıkarları açısından da önem arz etmektedir. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika ülkeleriyle olan savunma sanayi iş birliği, bu tür krizlerin çözümünde alternatif bir ortak olarak öne çıkabilir.
