İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in İsrail'e yönelik ağır eleştirilerinin ardından, birçok ülkenin kendisini gizlice arayarak anlaşma yapmak istediğini öne sürdü. Netanyahu'nun bu açıklaması, son bir aydır Trump yönetimi ve Vance'den gelen sert tepkilerin ardından geldi. İsrail lideri, uluslararası toplumda İsrail'e yönelik artan baskıya rağmen, ülkesinin bölgesel konumunu güçlendirecek gizli diplomatik girişimlerin olduğunu ima etti.
Netanyahu'nun Açıklamaları ve Arka Plan
Netanyahu, haftalık kabine toplantısında yaptığı konuşmada, "Birçok ülke beni arıyor ve 'Anlaşma yapmak istiyoruz' diyor. Bunu kamuoyu önünde söylemiyorlar ama perde arkasında çalışıyorlar" dedi. Bu ifadeler, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in geçtiğimiz haftalarda İsrail'in Batı Şeria politikalarını eleştiren ve iki devletli çözüm çağrısı yapan konuşmasına bir yanıt olarak görüldü. Vance, İsrail'in işgal altındaki topraklardaki yerleşim faaliyetlerinin barış sürecini baltaladığını belirtmişti.
Netanyahu'nun iddiası, İsrail'in uluslararası alanda giderek yalnızlaştığı bir dönemde geldi. Birleşmiş Milletler'de Filistin'in tam üyeliği için yapılan oylamada İsrail'e destek sınırlı kalırken, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin Netanyahu hakkında savaş suçları soruşturması başlatması ülkeyi zor durumda bırakmıştı. Netanyahu, bu zorluklara rağmen bazı Arap ülkeleriyle normalleşme görüşmelerinin devam ettiğini ve İbrahim Anlaşmaları kapsamında yeni ülkelerin katılabileceğini ima etti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Netanyahu'nun 'gizli anlaşmalar' söylemi, Orta Doğu'da İran tehdidine karşı İsrail ile birçok Sünni Arap ülkesi arasında oluşan fiili ittifakın bir yansıması olarak yorumlanabilir. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi ülkeler, son yıllarda İsrail'le güvenlik ve istihbarat alanında işbirliğini artırdı. Ancak bu işbirliği, Filistin sorunu nedeniyle kamuoyu önünde pek dile getirilmiyor.
ABD'nin İsrail'e yönelik eleştirileri ise iki ülke ilişkilerinde yeni bir döneme işaret ediyor. Trump yönetimi, Netanyahu'nun koalisyon hükümetinin aşırı sağcı ortaklarının politikalarından rahatsızlık duyuyor. Vance'in eleştirileri, Biden döneminde başlayan ve İsrail'in demokratik değerlerden uzaklaştığı endişesini yansıtıyor. Bu durum, Netanyahu'nun iç politikada elini zayıflatırken, dış politikada alternatif arayışlara yönelmesine neden oluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Netanyahu'nun bu açıklamaları, Türkiye-İsrail ilişkileri açısından dolaylı önem taşıyor. Türkiye, Filistin davasına desteği nedeniyle İsrail'le ilişkilerini normalleştirme konusunda temkinli davranıyor. Ancak Doğu Akdeniz'de enerji işbirliği ve bölgesel güvenlik konularında İsrail'le diyalog olasılığı gündemde kalıyor. Netanyahu'nun sözünü ettiği 'gizli anlaşmalar', eğer doğruysa, Türkiye'nin Katar, Suudi Arabistan ve Mısır'la rekabet ettiği bölgesel ittifak dinamiklerini etkileyebilir. Türkiye, İran karşıtı ittifakın dışında kalmaya devam ederse, Doğu Akdeniz'deki enerji projelerinde dezavantajlı konuma düşebilir. Bu nedenle Ankara'nın gelişmeleri yakından izlemesi ve diplomatik manevra alanını genişletmesi stratejik önem taşıyor.
