ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında geçen hafta yapılan telefon görüşmesinde, Trump’ın Netanyahu’ya yönelik küfürlü ifadeler kullandığı iddia ediliyor. Görüşmenin odağında, İran’ın nükleer programı ve İsrail’in bu konudaki tutumu yer alıyor. Trump aylardır İran ile bir anlaşmaya yaklaşıldığını savunurken, Netanyahu’nun kendi hedeflerinde diretmesi, ABD’nin kriz yönetimindeki zayıflığını ortaya koyuyor. Eski ABD’nin İsrail Büyükelçisi Tom Nides’in de katıldığı görüşmede, taraflar arasındaki anlaşmazlık su yüzüne çıktı.
Gelişmenin Arka Planı: Trump-Netanyahu Gerilimi
ABD ve İsrail arasındaki ittifak, İran’ın nükleer faaliyetleri nedeniyle tarihin en sınavlarından birini yaşıyor. Trump yönetimi, İran’la diplomatik bir çözüm bulma konusunda iyimser bir tablo çizerken, Netanyahu liderliğindeki İsrail hükümeti, Tahran’a yönelik askeri seçeneklerin masada olduğunu vurguluyor. Görüşmede Trump’ın, Netanyahu’nun ‘sabırsız’ ve ‘provokatif’ tavrına sert tepki gösterdiği, hatta küfürlü ifadeler kullandığı bildirildi. Bu gelişme, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın sınırlarını test ederken, bölgedeki dengeleri de yakından ilgilendiriyor.
Netanyahu’nun İran’a yönelik saldırı planlarını ABD’ye bildirmeden ilerlettiği ve Trump’ın bu durumdan rahatsız olduğu belirtiliyor. Özellikle İran’ın yakın zamanda uranyum zenginleştirme seviyesini artırması, hem Tel Aviv hem de Washington’da alarm zillerini çaldırmış durumda. Ancak iki başkentin bu krize yaklaşımı taban tabana zıt: Trump anlaşma yanlısıyken, Netanyahu rejim değişikliği stratejisini savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Ortadoğu’da Yeni Deprem
Trump-Netanyahu görüşmesindeki gerginlik, sadece ikili ilişkileri değil, Ortadoğu’nun geleceğini de şekillendirecek potansiyele sahip. İran, bu ayrılığı kendi lehine kullanarak nükleer müzakerelerde elini güçlendirebilir. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bölgesel aktörler ise ABD’nin İran politikasındaki belirsizlik nedeniyle kendi güvenlik önlemlerini artırma yoluna gidebilir. Eski diplomat Tom Nides, görüşmenin ardından yaptığı değerlendirmede, ‘ABD-İsrail ilişkilerinin en zor dönemlerinden birinin yaşandığını’ söyledi.
Rusya ve Çin’in de İran dosyasına müdahil olduğu bir dönemde, ABD’nin kararsız duruşu, Çin’in bölgede nüfuzunu artırmasına fırsat verebilir. Avrupa Birliği ise hem ABD hem de İsrail’i itidale davet ederek, diplomasi kanallarının açık tutulmasını istiyor. Ancak görünen o ki, Netanyahu-Trump gerilimi, İran krizini daha da karmaşık hale getirecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin yakından takip ettiği İran dosyasında ABD-İsrail ayrışmasının derinleştiğini gösteriyor. Türkiye, İran ile enerji ve güvenlik alanlarında iş birliğini sürdürürken, ABD ile de diplomatik ilişkilerini dengede tutmaya çalışıyor. Trump-Netanyahu çekişmesi, bölgede yeni bir gerilim hattı oluşturabilir ve bu durum Türkiye’nin Suriye, Irak ve Doğu Akdeniz politikalarını doğrudan etkileyebilir. Özellikle İran’a yönelik olası bir askeri müdahale, Türkiye’nin güney sınırlarında istikrarsızlık yaratma riski taşıyor. Ankara, bu krizde arabulucu rolü üstlenmek isteyebilir, ancak aktörler arasındaki güven erozyonu bu çabaları zorlaştıracaktır.
