NATO liderleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupalı müttefiklere savunma harcamalarını artırma yönündeki baskıları ve transatlantik ilişkilerdeki İran kaynaklı gerginliğin gölgesinde, 9-10 Temmuz'da Ankara'da kritik bir zirve için bir araya geliyor. Brüksel merkezli Reuters'ın haberine göre, zirvede savunma harcamalarının yanı sıra Afganistan, Irak ve Rusya ile ilişkiler gibi konular da ele alınacak. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, zirve öncesi yaptığı açıklamada, ittifakın karşı karşıya olduğu zorluklara rağmen üye ülkeler arasında güçlü bir dayanışma olduğunu vurguladı. Zirvenin en önemli gündem maddelerinden biri, Trump'ın NATO'nun Avrupa kanadına yönelik sert eleştirileri ve ABD'nin askeri yükünü azaltma talebi olacak.
Trump'ın Baskısı ve Avrupa'nın Yanıtı
Zirveye damgasını vurması beklenen en önemli konu, Trump'ın NATO üyesi ülkelerin gayri safi yurtiçi hasılalarının (GSYH) yüzde 2'sini savunmaya ayırma hedefini tutturmaları yönündeki ısrarı. Şu an itibarıyla sadece bir avuç ülke bu hedefe ulaşabilmiş durumda. Trump, geçtiğimiz aylarda yaptığı açıklamalarda, NATO'nun 'modası geçmiş' bir yapı olduğunu söylemiş ve Avrupa'nın güvenliği için daha fazla ödeme yapması gerektiğini dile getirmişti. Özellikle Almanya'nın yüzde 2 hedefinin oldukça altında kalması, Trump'ın hedefi haline geldi. Almanya Başbakanı Angela Merkel'in zirvede bu konuda savunmaya geçmesi ve ülkesinin NATO taahhütlerini yerine getirme kararlılığını yinelemesi bekleniyor.
İran ve Bölgesel Güvenlik
Zirvenin bir diğer önemli gündem maddesi ise İran'la artan gerilim. ABD'nin geçtiğimiz haftalarda İran'a yönelik sert yaptırımları ve askeri yığınak, Transatlantik ilişkilerde yeni bir krize yol açtı. Avrupalı müttefikler, ABD'nin İran nükleer anlaşmasından çekilmesine ve Tahran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasına karşı çıkıyor. Zirvede, İran'ın bölgesel faaliyetleri ve Körfez'deki güvenlik durumu ele alınacak. Ayrıca Afganistan'da devam eden barış süreci ve terörle mücadele operasyonları da liderlerin masasında olacak. NATO'nun Afganistan'daki 'Kararlı Destek Misyonu'nun geleceği ve üye ülkelerin asker katkıları tartışılacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Zirvenin Ankara'da düzenlenmesi, Türkiye'nin NATO içindeki stratejik önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye, Suriye'deki operasyonları, Doğu Akdeniz'deki enerji arayışları ve Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alımı gibi konularda ittifak içinde zaman zaman tartışmalı bir aktör olsa da, coğrafi konumu sayesinde NATO'nun güney kanadında kilit bir rol oynuyor. Zirvede Türkiye'nin S-400 meselesinin yeniden gündeme gelmesi ve ABD'nin bu konuda olası yaptırım tehditleri beklenebilir. Buna karşın Türkiye, mülteci krizi ve terörle mücadele gibi konularda müttefiklerinin desteğini almaya çalışacak. Ankara'nın, NATO'daki konumunu güçlendirmek ve ittifak içinde daha fazla söz sahibi olmak için bu zirveyi bir fırsata çevirmesi bekleniyor.
