Myanmar'da askeri cunta ile silahlı direniş grupları arasındaki çatışmalar yeni bir evreye girdi. BBC muhabirleri, isyancıların kontrolündeki bölgelerde yaptığı saha ziyaretlerinde, ordunun yoğun asker sevkiyatı ve hava saldırılarıyla kaybettiği toprakları geri almaya başladığını tespit etti. Ülkenin kuzeyi ve batısındaki cephe hatlarında isyancı güçler, lojistik destek yetersizliği ve hava üstünlüğü nedeniyle stratejik mevzilerini terk etmek zorunda kalıyor.
Gelişmenin arka planı: İç savaşın seyri değişiyor
2021 darbesinden bu yana Myanmar, askeri cunta ile çok sayıda etnik silahlı grup ve sivil direniş gücü arasında kanlı bir iç savaşa sahne oluyor. İlk dönemde isyancılar, kırsal bölgelerde önemli kazanımlar elde etmiş, hatta bazı kasaba ve şehir merkezlerini ele geçirmişti. Ancak son aylarda ordu, Çin ve Rusya'dan temin ettiği savaş uçakları ve zırhlı araçlarla karşı taarruza geçti.
BBC ekibi, isyancıların elindeki bir cephe karakolunda yaptığı görüşmelerde, komutanların cephane ve tıbbi malzeme sıkıntısı çektiğini aktardı. Bir isyancı komutan, "Hava saldırılarına karşı koyamıyoruz. Ordu her gün yeni birlikler getiriyor, biz ise dağılmış durumdayız" dedi. Ordunun, Ulusal Birlik Hükümeti'nin (NUG) oluşturduğu Halk Savunma Güçleri'ne (PDF) karşı sistematik bir temizlik harekâtı yürüttüğü belirtiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Komşuların oyunları ve uluslararası sessizlik
Myanmar'daki çatışmalar sadece iç dinamiklerle şekillenmiyor. Çin, ordunun en büyük silah tedarikçisi konumunda; Rusya ise istihbarat ve hava savunma sistemleriyle cuntaya destek veriyor. Hindistan ve Tayland da sınır ötesi operasyonlarda askeri cuntayla işbirliği yapıyor. Bu durum, Birleşmiş Milletler ve Batılı ülkelerin yaptırımlarını etkisiz kılıyor.
Öte yandan, ASEAN'ın Myanmar konusundaki "beş maddeli mutabakatı" uygulanamaz durumda. Bölge ülkeleri, askeri cuntayı izole etmek yerine ekonomik çıkarları nedeniyle angaje olmayı tercih ediyor. İsyancı gruplar ise uluslararası toplumdan daha fazla destek beklerken, sahadaki gerçekler giderek daha karmaşık bir hal alıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Myanmar'daki iç savaş, Türkiye'nin bölgeye yönelik dış politikası açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, Asya-Pasifik'teki güç dengeleri ve insani kriz boyutuyla dolaylı öneme sahiptir. Türkiye, Arakanlı Müslümanların korunması konusunda geçmişte Myanmar yönetimini eleştirmişti; ancak şu anki cunta ile ilişkiler sınırlıdır. Çatışmaların büyümesi, bölgesel istikrarsızlığı artırarak Akdeniz'e kadar uzanan tedarik zincirlerini etkileyebilir. Ayrıca, Myanmar'daki silahlı grupların Türkiye menşeli insansız hava araçlarına ilgisi, savunma sanayii ihracatı açısından takip edilmesi gereken bir gelişmedir.
