İsviçre'nin Cenevre kentinde, G7 zirvesi öncesinde küresel servet eşitsizliğini protesto etmek için bir araya gelen binlerce kişi, Elon Musk'ın trilyoner olmasının ardından şiddet olaylarına dönüşen bir hafta sonu eylemi düzenledi. Göstericiler, lüks mağazalar ve Tesla araçlarını hedef alırken, polis biber gazı ve tazyikli suyla müdahale etti. Olaylar, Musk'ın SpaceX ve Tesla hisselerindeki yükselişle servetinin 300 milyar doları aşmasının hemen ardından geldi.
Gösterilerin arka planı ve gelişmeler
Protestocular, 'Trilyonerler vergisi' ve 'Adil paylaşım' sloganlarıyla Cenevre'nin merkezindeki lüks alışveriş caddelerinde yürüdü. Yaklaşık 5 bin kişinin katıldığı eylemde, bir Tesla aracının ateşe verildiği, Rolex ve Cartier gibi markaların mağazalarının camlarının kırıldığı bildirildi. Polis, 30'dan fazla kişiyi gözaltına aldı. G7 ülkelerinin liderleri, servet eşitsizliğiyle mücadele için küresel bir asgari kurumlar vergisi anlaşması üzerinde çalıştıklarını açıklasa da protestocular bunu yetersiz buldu.
Elon Musk, geçtiğimiz hafta Tesla hisselerindeki %15'lik artışla dünyanın ilk trilyoner unvanını kazanmıştı. Bu gelişme, pandemi döneminde milyarderlerin servetinin %70 artmasına karşın milyonlarca insanın işsizlik ve yoksullukla mücadele ettiği bir dönemde gerçekleşti. İsviçre'deki eylem, 'Herkes için adalet' koalisyonu tarafından düzenlendi ve benzer protestoların Almanya, Fransa ve İtalya'da da yapılması planlanıyor.
Küresel yankılar ve bölgesel boyut
G7 liderleri, servet eşitsizliğini azaltmak için 2024'te yürürlüğe girmesi beklenen küresel asgari kurumlar vergisi oranını %15 olarak belirleme konusunda anlaştı. Ancak eleştirmenler, bu oranın çok düşük olduğunu ve vergi cennetlerinin kapatılması gerektiğini savunuyor. Oxfam raporuna göre, dünyanın en zengin 10 kişisinin serveti, pandemi sırasında iki katına çıktı. Bu arada, Tesla'nın Avrupa'daki satışları protestoların ardından %5 düştü. Musk'ın Twitter üzerinden yaptığı 'Servetimi paylaşmaya hazırım ama nereye?' açıklaması ise tepki çekti.
Cenevre'deki olaylar, küresel kapitalizm karşıtı hareketin yeniden canlandığını gösteriyor. Uzmanlar, merkez bankalarının faiz artırımları ve artan enflasyonun toplumsal huzursuzluğu derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor. Dünya Ekonomik Forumu'nun raporuna göre, 2023'te küresel eşitsizlik daha da artacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, benzer şekilde artan enflasyon ve gelir eşitsizliğiyle mücadele ederken, Cenevre'deki protestolar küresel eşitsizlik tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Türk yetkililer, vergi reformları ve sosyal yardım programlarıyla yerel eşitsizliği azaltmaya çalışsa da, küresel sermaye akışları ve vergi kaçırma konularında uluslararası işbirliği kritik önem taşıyor. Türkiye, OECD'nin küresel asgari kurumlar vergisi anlaşmasına katılmasına rağmen, yabancı yatırım çekme hedefiyle daha düşük vergi oranları uyguluyor. G7'nin bu konuda atacağı adımlar, Türkiye'nin vergi politikalarını ve yatırım ortamını doğrudan etkileyebilir.
