ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, Pazar günü yaptığı açıklamada, Trump yönetiminin Haiti vatandaşlarına yönelik Geçici Koruma Statüsü'nü (TPS) sonlandırma kararını savundu. Yüksek Mahkeme'nin geçtiğimiz hafta verdiği karar, yönetimin bu adımını yasal olarak mümkün kılarken, on binlerce Haitili göçmenin statüsünü kaybetme riskiyle karşı karşıya kalmasına neden oldu. Mullin, kararın ülke çıkarları ve göç yasalarının uygulanması açısından gerekli olduğunu vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı
Geçici Koruma Statüsü (TPS), genellikle doğal afet, silahlı çatışma veya olağanüstü durumlar nedeniyle ülkelerine güvenli şekilde dönemeyen yabancı uyruklulara verilen geçici bir statüdür. Haiti, 2010 yılındaki yıkıcı depremin ardından TPS kapsamına alınmıştı. O tarihten bu yana ülkedeki siyasi istikrarsızlık, çete şiddeti ve ekonomik kriz, koşulların düzelmesini engelledi. Trump yönetimi 2017'de Haiti'nin TPS statüsünü sonlandırma kararı almış, ancak yasal süreçler nedeniyle uygulama ertelenmişti. Yüksek Mahkeme'nin son kararıyla birlikte yönetim, programı sonlandırma yönünde önemli bir hukuki engeli aşmış oldu.
Haiti'deki durum ise giderek kötüleşiyor. Başkent Port-au-Prince'in büyük bölümü çetelerin kontrolünde, ülke cumhurbaşkanı suikastı ve doğal afetlerle sarsılmış durumda. Birleşmiş Milletler verilerine göre, bu yılın başında yaklaşık 5,5 milyon kişi insani yardıma muhtaç durumda. TPS kapsamında ABD'de yaşayan yaklaşık 55 bin Haitili'nin statüsü iptal edilirse, iş ve ikamet izinlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacak.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu karar, sadece ABD iç siyasetini değil, aynı zamanda Latin Amerika ve Karayipler bölgesindeki göç dinamiklerini de etkiliyor. Haiti'nin komşusu Dominik Cumhuriyeti başta olmak üzere bölge ülkeleri, olası bir geri dönüş dalgasına hazırlıklı olmalı. Ayrıca, bu kararın ABD'nin diğer TPS kapsamındaki ülkeler (El Salvador, Honduras, Nepal vb.) için de emsal oluşturabileceği endişeleri var. İnsan hakları örgütleri, Haitililerin ülkelerine dönmeleri halinde ciddi güvenlik riskleriyle karşılaşacaklarını belirtiyor. Öte yandan, Biden yönetimi bu kararı tersine çevirme sözü vermişti ancak Yüksek Mahkeme kararı süreci zorlaştırdı. Karar, ABD'nin göç politikalarındaki siyasi bölünmeyi de bir kez daha gözler önüne seriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, benzer şekilde Suriye, Irak ve diğer bölgelerden gelenlere geçici koruma statüsü uygulayan bir ülke olarak, ABD'deki bu tartışmaları yakından takip etmektedir. ABD'nin TPS kararı, Türkiye'nin kendi göç politikaları ve uluslararası yükümlülükleri açısından bir referans noktası olabilir. Ayrıca, Haitililerin durumu, Türkiye'deki geçici koruma altındaki Suriyelilerin geleceğiyle ilgili tartışmalara da ışık tutuyor. Küresel ölçekte ise, bu karar gelişmiş ülkelerin kriz bölgelerine yönelik sorumluluklarının sorgulanmasına neden olmakta ve uluslararası koruma rejiminin geleceği hakkında soru işaretleri yaratmaktadır.
