Montana eyalet yetkilileri, artan kuraklık, mevsim normallerinin üzerindeki sıcaklıklar ve şiddetli rüzgar olaylarının etkisiyle 2026 yangın sezonunda eyaletin büyük bölümünde normalin üzerinde bir orman yangını riski beklendiğini açıkladı. Vali Greg Gianforte başkanlığında düzenlenen eyalet çapındaki yangın durum değerlendirme toplantısında, karlı dağları ve geniş ormanlarıyla bilinen Montana'nın, iklim değişikliğinin etkisiyle giderek daha kuru ve yanıcı hale geldiği vurgulandı. Yetkililer, özellikle eyaletin doğu ve güney bölgelerinde kritik seviyelere ulaşan kuraklık koşullarının, bitki örtüsünü adeta bir kıvılcım bekleyen barut fıçısına dönüştürdüğünü belirtti.
Kuraklık ve sıcaklık rekorları yangın mevsimini erkene çekiyor
Montana Doğal Kaynaklar ve Koruma Dairesi'nin verilerine göre eyalet genelinde toprak nemi son 50 yılın en düşük seviyelerine geriledi. Kış aylarında yağan kar miktarı ortalamanın yüzde 30 altında kalırken, bahar aylarında beklenen yağışlar da gelmeyince özellikle çayırlık alanlarda yangın riski hızla arttı. Meteoroloji yetkilileri, Nisan ve Mayıs aylarında sıcaklık rekorları kırıldığını ve bu durumun kar örtüsünün normalden üç hafta önce erimesine yol açtığını aktardı.
Vali Greg Gianforte toplantıda yaptığı konuşmada, "Geçen yıl yaşadığımız yangın felaketlerinin ardından bu yılın daha zorlu geçebileceği uyarılarını alıyoruz. Vatandaşlarımızın ve ilk müdahale ekiplerimizin hazırlıklı olması hayati önem taşıyor" ifadelerini kullandı. Eyalet Acil Durum Yönetimi Dairesi ise yangın söndürme ekiplerinin sayısını artırdıklarını ve önleyici yakma çalışmalarına hız verdiklerini duyurdu.
Özellikle rüzgar faktörü yangınların yayılma hızını katlayarak artırıyor. Montana'da bahar aylarında sıkça görülen "chinook" rüzgarları, saatte 100 kilometreye varan hızlara ulaşarak küçük bir yangını dakikalar içinde kontrol edilemez hale getirebiliyor. Bu yıl rüzgar olaylarının sayısında da belirgin bir artış gözleniyor.
Küresel iklim krizinin yerel yansımaları
Montana'daki bu durum, küresel iklim değişikliğinin Amerika Birleşik Devletleri'nin batı eyaletlerinde yarattığı etkilerin en somut örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor. Bilim insanları, atmosferdeki karbon dioksit oranının artmasıyla birlikte Batı ABD'de kuraklık döngülerinin daha sık ve şiddetli hale geldiğini, yangın mevsimlerinin uzadığını vurguluyor. Kaliforniya, Oregon ve Washington gibi eyaletlerde olduğu gibi Montana'da da mega yangınlar artık olağan kabul ediliyor.
Federal hükümet de eyalete ek kaynak aktarılması konusunda hazırlık yapıyor. ABD Tarım Bakanlığı, Montana'daki milli parklarda ve federal arazilerde yangın önleme çalışmalarını hızlandırdı. Öte yandan, yangın riskinin yüksek olduğu bölgelerde yaşayanlara tahliye planlarını gözden geçirmeleri ve acil durum çantaları hazırlamaları çağrısı yapıldı.
Montana Üniversitesi Yangın Bilimleri Bölümü'nden Prof. Dr. Carl Smith, "İklim modelleri, önümüzdeki 20 yıl içinde Montana'da yangına elverişli gün sayısının yüzde 40 artacağını gösteriyor. Bu sadece ormanları değil, tarım arazilerini ve yerleşim yerlerini de tehdit ediyor" diyerek durumun ciddiyetine dikkat çekti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Montana'daki yangın riski, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de küresel iklim krizinin ortak bir sorun olduğunu hatırlatıyor. Türkiye, özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde benzer kuraklık ve yangın tehdidiyle karşı karşıya. 2021'deki büyük yangınlardan ders çıkaran Türkiye, yangın söndürme ekipmanlarını ve havacılık kapasitesini artırmış durumda. Ancak Montana örneği, iklim değişikliğine uyum çalışmalarının ve erken uyarı sistemlerinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye'nin, ABD ve Avrupa'daki benzer deneyimleri takip ederek orman yönetimi ve yangınla mücadele stratejilerini sürekli güncellemesi, gelecekteki olası felaketlerin etkisini azaltabilir.
