İran'ın dini lideri Mojtaba Hamaney, 14 Ekim 2025 Cumartesi günü yaptığı açıklamada, babası ve selefi Ali Hamaney'in ABD ve İsrail tarafından öldürülmesinin intikamını alacaklarını ilan etti. Bu açıklama, ABD Başkanı Donald Trump'ın kendisine yönelik olası bir suikast girişimine karşı uyarıda bulunmasının hemen ardından geldi. Tahran'da devlet televizyonundan yayınlanan konuşmasında Mojtaba Hamaney, "Katillerin bu suçun bedelini ödeyeceğinden kimsenin şüphesi olmasın" dedi. Lider, ABD ve İsrail'in bölgedeki varlığına son verme sözü verirken, İran'ın savunma kapasitesinin her türlü saldırıya karşı hazır olduğunu vurguladı.
Gelişmenin arka planı
Ali Hamaney'in 12 Ekim 2025 tarihinde düzenlenen bir suikast sonucu hayatını kaybetmesi, Ortadoğu'da gerilimi tırmandırmıştı. İran yönetimi, suikastın arkasında ABD ve İsrail'in olduğunu iddia ederken, Washington ve Tel Aviv iddiaları yalanlamıştı. ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "İran'dan gelecek herhangi bir intikam eylemi, tarihte eşi benzeri görülmemiş bir karşılıkla sonuçlanacaktır" ifadelerini kullanmıştı. Mojtaba Hamaney'in babasının ölümünden birkaç gün sonra dini liderlik görevini üstlenmesi, İran'da yeni bir dönemin başlangıcı olarak yorumlanıyor. Uzmanlar, yeni liderin babasına kıyasla daha agresif bir dış politika izleyebileceğini belirtiyor. İran Devrim Muhafızları da yaptığı açıklamada, "Liderimizin sözü kanundur. İntikam bir an meselesidir" diyerek tehditlerini pekiştirdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Mojtaba Hamaney'in tehditleri, zaten kırılgan olan Ortadoğu dengelerini altüst etme potansiyeli taşıyor. İran'ın nükleer programa olan bağlılığı ve bölgedeki vekil güçler aracılığıyla yürüttüğü faaliyetler, ABD ve İsrail ile doğrudan bir çatışma riskini artırıyor. İsrail, İran sınırına ek birlikler sevk ederken, ABD Donanması'na ait bir uçak gemisi bölgeye konuşlandırıldı. Rusya ve Çin ise tarafları itidal çağrısı yaparken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi acil toplantı kararı aldı. Petrol fiyatları, krizin derinleşmesiyle birlikte %8 oranında yükseldi. Ekonomistler, olası bir İran-ABD-İsrail çatışmasının küresel enerji arzını tehdit edeceği uyarısında bulunuyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, tansiyonun düşürülmesi için arabuluculuk teklif etse de, Tahran yönetimi bu girişimlere şüpheyle yaklaşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin komşusu İran'da yaşanan liderlik değişimini ve artan gerilimi doğrudan etkiliyor. Türkiye, İran'la enerji ticareti ve sınır güvenliği konularında hassas bir denge yürütüyor. Olası bir çatışma, Türkiye'nin sınırında mülteci akınına yol açabilir ve PKK gibi terör örgütlerinin bölgede güç kazanmasına zemin hazırlayabilir. Ayrıca, İran'ın nükleer programının ve bölgesel faaliyetlerinin ABD-İsrail tarafından hedef alınması, Türkiye'nin Orta Doğu politikasını yeniden şekillendirmesini gerektirebilir. Ankara, bu krizde diplomasi ve diyalog çağrısı yaparak hem Tahran hem de Washington'la iletişim kanallarını açık tutmaya çalışıyor.
