Hindistan Başbakanı Narendra Modi, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde, Ortadoğu'da artan gerilimin diplomasi ve diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini vurguladı. Görüşme, bölgedeki tansiyonun yükseldiği bir dönemde, özellikle İsrail-Hizbullah çatışmalarının ve İran'ın nükleer programına ilişkin uluslararası endişelerin arttığı bir sırada gerçekleşti. Modi, Hindistan'ın bölgesel istikrara verdiği önemi yineleyerek, tüm tarafları barışçıl çözüm arayışına çağırdı.
Gelişmenin arka planı
Modi ve Pezeşkiyan arasındaki görüşme, İran Cumhurbaşkanı'nın göreve gelmesinden bu yana iki lider arasındaki ilk doğrudan temas olarak kayıtlara geçti. Görüşmede ikili ilişkilerin yanı sıra, Çabahar limanı gibi stratejik projeler de ele alındı. Hindistan, İran'ın güneydoğusundaki Çabahar limanını geliştirerek Afganistan ve Orta Asya'ya erişim sağlamayı hedefliyor. Bu proje, Hindistan'ın Pakistan'ı baypas ederek bölgesel ticarette alternatif bir koridor oluşturma stratejisinin merkezinde yer alıyor.
Görüşme, aynı zamanda Hindistan'ın İsrail, İran ve Suudi Arabistan ile dengeli ilişkiler sürdürme çabasının bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Hindistan, İsrail ile savunma ve teknoloji alanında yakın işbirliği yaparken, İran ile de enerji ve ulaştırma alanlarında bağlarını koruyor. Modi yönetimi, bölgesel krizlerde tarafsız bir duruş sergileyerek tüm taraflarla diyaloğu sürdürme politikası izliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Modi'nin diplomasi çağrısı, İsrail'in Gazze'deki saldırıları ve Lübnan'a yönelik olası bir kara harekatı nedeniyle bölgenin bir savaşın eşiğinde olduğu bir döneme denk geldi. İran, Hizbullah'ın ana destekçisi olarak görülürken, son dönemde İsrail ile İran arasında doğrudan çatışma riski de arttı. Hindistan, bu ortamda hem İran'la hem de İsrail'le ilişkilerini koruyarak, olası bir geniş çaplı savaşın enerji fiyatları ve tedarik zincirleri üzerindeki etkisini sınırlamayı amaçlıyor.
Küresel bağlamda, Çin ve Rusya'nın İran'la artan işbirliği, Hindistan'ı bölgede daha aktif bir diplomasi yürütmeye itiyor. Hindistan, BRICS ve Şanghay İşbirliği Örgütü gibi platformlarda İran'la bir araya gelirken, Batı ile de nükleer müzakerelerde arabulucu rolü oynamaya çalışıyor. Modi'nin Pezeşkiyan ile görüşmesi, Yeni Delhi'nin çok yönlü dış politikasının bir parçası olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan'ın İran ile diplomasi vurgusu, Türkiye'nin bölgesel politikalarıyla da örtüşüyor. Türkiye, İran'la enerji ve güvenlik alanlarında işbirliği yaparken, Kafkasya ve Orta Asya'da da rekabet ediyor. Modi'nin çağrısı, Hindistan'ın Türkiye'nin de dahil olduğu bölgesel güç dengelerini dikkate aldığını gösteriyor. Özellikle Çabahar limanı projesi, Türkiye'nin Bakü-Tiflis-Kars demir yolu hattına alternatif bir koridor olarak öne çıkıyor. Bu gelişme, Türkiye'nin Orta Asya'ya açılan kapı olma rolünü zayıflatabilir. Ancak Ankara, hem Hindistan hem de İran'la dengeli ilişkiler sürdürerek stratejik esnekliğini korumaya çalışıyor.
