Missouri'de Cumhuriyetçi Parti'nin kontrolündeki eyalet meclisi tarafından kabul edilen ve eski Başkan Donald Trump'ın desteklediği yeni kongre bölge haritası, federal bir mahkeme panelinin onayının ardından ABD Yüksek Mahkemesi'ne taşındı. Muhalefet, Çarşamba günü yaptığı acil başvuruyla haritanın iptalini talep etti. Karar, eyaletteki seçim takvimini belirsizliğe sürüklerken, 2024 seçimlerine giden süreçte kritik bir hukuki mücadeleye dönüşmüş durumda.
Gelişmenin Arka Planı
Missouri eyalet meclisi, 2022 nüfus sayımı sonuçlarının ardından kongre bölgelerini yeniden çizme yetkisini kullandı. Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu meclis, geçtiğimiz aylarda Trump'ın açıkça destek verdiği bir harita taslağını onayladı. Bu harita, eyaletin 8 sandalyesinden 7'sini Cumhuriyetçilere, 1'ini Demokratlara bırakacak şekilde tasarlandı. Mevcut durumda Missouri'de 6 Cumhuriyetçi, 2 Demokrat temsilci bulunuyor. Yeni harita, Demokratların elindeki bir sandalyeyi Cumhuriyetçilere kazandırmayı hedefliyor.
Haritaya karşı çıkan sivil toplum kuruluşları, seçmen hakları savunucuları ve Demokrat Parti, federal mahkemeye başvurarak haritanın anayasal eşitlik ilkesini ihlal ettiğini savundu. Dosyayı inceleyen üç kişilik federal panel, geçtiğimiz günlerde haritanın yürürlükte kalmasına karar verdi. Panel, haritanın "aşırı partizan" olduğu yönündeki iddiaları reddetti ve eyaletin seçim takviminin aksamaması gerektiğini vurguladı.
Ancak muhalefet, bu karara itiraz ederek ABD Yüksek Mahkemesi'ne acil başvuruda bulundu. Başvuruda, haritanın seçmen iradesini çarpıttığı ve özellikle siyahi ile azınlık seçmenlerin oylarını zayıflattığı öne sürüldü. Yüksek Mahkeme'nin önümüzdeki günlerde dosyayı ele alması bekleniyor. Eğer mahkeme muhalefetin talebini kabul ederse, Missouri'de kongre seçimleri için yeni bir harita çizilmesi gerekebilir.
Bölgesel ve Ulusal Boyut
Missouri'deki bu gelişme, ABD genelinde seçim bölgelerinin yeniden çizilmesi (gerrymandering) tartışmalarının bir parçası. 2020 nüfus sayımı sonrası birçok eyalette benzer kavgalar yaşanıyor. Cumhuriyetçilerin kontrolündeki eyaletlerde (Texas, Florida, Georgia gibi) Demokrat seçmenleri parçalayan haritalar çizilirken, Demokratların kontrolündeki eyaletlerde de Cumhuriyetçi seçmenleri zayıflatacak düzenlemeler yapılıyor. Bu durum, ABD'de temsili demokrasinin geleceği açısından ciddi endişelere yol açıyor.
Trump'ın harita sürecine doğrudan müdahil olması, 2024 başkanlık seçimleri öncesinde eski başkanın parti içindeki etkisini göstermesi bakımından dikkat çekici. Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda Cumhuriyetçi eyalet yasama organlarını daha agresif haritalar çizmeye teşvik ediyor. Bu durum, seçim güvenliği ve adil temsil konularında yargı ile yürütme arasında gerilimi artırıyor.
Yüksek Mahkeme'nin tutumu ise belirleyici olacak. Mahkeme, son yıllarda partizan haritalandırma davalarında müdahale etmeme eğiliminde. 2019'da verdiği bir kararla federal mahkemelerin partizan gerrymandering davalarına bakamayacağını hükmetmişti. Ancak bu kez, eyalet anayasası ve federal yasaların ihlali iddiaları gündemde. Yüksek Mahkeme'nin acil başvuruyu nasıl karşılayacağı, diğer eyaletler için de emsal teşkil edecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Missouri'deki seçim haritası tartışması doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmiyor; ancak ABD'deki demokratik süreçlerin istikrarı, küresel jeopolitik dengeler ve Türkiye-ABD ilişkileri açısından dolaylı etkiler taşıyor. ABD'de seçimlere yönelik artan hukuki belirsizlikler, Washington'un dış politika önceliklerini ve karar alma mekanizmalarını etkileyebilir. Özellikle 2024 seçimleri öncesinde iç siyasi kutuplaşmanın derinleşmesi, NATO içi işbirliği, savunma anlaşmaları ve ticaret müzakerelerinde aksamalara yol açabilir. Türkiye'nin ABD ile yürüttüğü F-16 modernizasyonu, İsveç'in NATO üyeliği gibi dosyalar, Amerikan iç siyasetindeki dalgalanmalardan etkilenebilir. Ayrıca, ABD'nin demokrasi imajındaki erozyon, küresel sistemde alternatif arayışları güçlendirebilir.
