ABD 8. Bölge Temyiz Mahkemesi, Missouri'nin kongre seçim haritasına ilişkin federal davayı Perşembe günü yeniden görüşmeye başlıyor. Cumhuriyetçi Senatör Bob Onder'in açtığı davada mahkeme, geçen hafta Yüksek Mahkeme'nin başka bir davada verdiği ve 2025'e kadar seçim yapılmasına izin verecek kararı bloke etmesinin ardından kritik bir duruşma yapacak. Bu gelişme, ABD'de seçim bölgelerinin yeniden çizilmesi (redistricting) sürecinin hukuki ve siyasi boyutunu yeniden gündeme taşıyor. Aynı gün, eski Başkan Donald Trump, Kanada'nın Avrupa Birliği ile yeni ticaret bağları kurması durumunda AB'ye yönelik tehditlerini yineledi.
Missouri Harita Davasının Arka Planı
Missouri'deki kongre haritası, 2020 nüfus sayımının ardından yeniden çizilmiş ancak eyalet içinde ciddi tartışmalara yol açmıştı. Cumhuriyetçi Parti kontrolündeki eyalet meclisi, haritayı kendi lehine çevirmekle suçlandı. Federal mahkemeye taşınan dava, özellikle kırsal ve banliyö bölgelerinin temsilinde adaletsizlik iddialarını içeriyor. Senatör Bob Onder, federal mahkemenin 2025 seçimlerine müdahale etmesinin anayasal yetki aşımı olduğunu savunuyor. Geçen hafta Yüksek Mahkeme, benzer bir davada alt mahkeme kararını bloke ederek, eyaletlerin seçim takvimini etkileyecek yargı kararlarına mesafeli durduğunu gösterdi. Bu karar, 8. Bölge Temyiz Mahkemesi'nin Perşembe günkü duruşması öncesinde tarafların argümanlarını yeniden şekillendirmesine neden oldu. Hukuk uzmanları, temyiz mahkemesinin Yüksek Mahkeme'nin son tutumunu dikkate alarak hareket edeceğini, ancak eyalet yetkileri ile federal yargı arasındaki dengeyi gözetmesi gerektiğini belirtiyor. Dava, sadece Missouri için değil, diğer eyaletlerdeki benzer redistricting davaları için de emsal teşkil edebilir.
Trump'tan AB'ye Kanada Tehdidi
Eski Başkan Donald Trump, Perşembe günü yaptığı açıklamada, Kanada'nın Avrupa Birliği ile derinleşen ticari ilişkilerine sert tepki gösterdi. Trump, "Kanada AB ile yeni bir ticaret anlaşması yaparsa, AB'ye yönelik mevcut tarifeleri artırırım" diyerek tehditkar bir dil kullandı. Bu açıklama, ABD'nin ticaret politikalarında korumacı eğilimlerin 2024 seçimleri öncesinde yeniden güç kazandığını gösteriyor. Kanada ile AB arasında Kapsamlı Ekonomik ve Ticaret Anlaşması (CETA) zaten yürürlükte, ancak Trump'ın hedef aldığı yeni girişimler, enerji ve teknoloji sektörlerinde işbirliğini kapsıyor. Trump, ABD'nin ticaret açığını gerekçe göstererek, Avrupa'nın Kanada üzerinden ABD pazarına dolaylı erişim sağladığını iddia ediyor. Avrupa Komisyonu'ndan henüz resmi bir yanıt gelmedi, ancak AB yetkilileri daha önce benzer tehditleri "kabul edilemez" olarak nitelendirmişti. Uzmanlar, Trump'ın söylemlerinin seçim kampanyasına yönelik olduğunu, ancak uygulamaya geçmesi durumunda transatlantik ticaret savaşlarını yeniden alevlendirebileceğini vurguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Missouri'deki dava, ABD'de seçim güvenliği ve temsiliyet tartışmalarının bir parçası. Redistricting süreçleri, son yıllarda eyaletler arasında büyük hukuki savaşlara sahne oldu ve Yüksek Mahkeme'nin tutumu belirleyici oluyor. Öte yandan Trump'ın AB'ye yönelik tehditleri, küresel ticaret dengelerini sarsabilir. ABD ile AB arasındaki ticaret hacmi yılda 1 trilyon doları aşarken, Kanada'nın arabulucu rolü Washington'un tepkisini çekiyor. Bu gelişmeler, 2024 ABD başkanlık seçimleri öncesinde dış politika ve ekonomi politikalarının iç siyasete nasıl alet edildiğini gösteriyor. Avrupa Birliği, stratejik özerklik hedefi doğrultusunda Kanada ile ilişkilerini güçlendirirken, ABD'nin olası yaptırımlarına karşı hazırlıklı olmak zorunda. NATO içindeki dayanışma da bu ticari gerilimlerden olumsuz etkilenebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki redistricting davası doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, seçim sistemine yönelik hukuki mücadeleler, demokrasilerde temsil adaleti konusunda küresel bir tartışma yaratıyor. Türkiye, kendi seçim sistemi ve temsil meselelerini tartışırken bu örnekleri dolaylı olarak izleyebilir. Trump'ın AB'ye yönelik tehditleri ise Türkiye'yi yakından ilgilendiriyor: ABD-AB ticaret gerilimi, Türkiye'nin ihracat pazarlarını ve transatlantik ekonomik dengeleri etkileyebilir. Türkiye, hem AB hem ABD ile ticari ilişkilerini dengelemek durumunda. Ayrıca, korumacılığın artması, Türkiye'nin Gümrük Birliği güncellemesi ve yeni ticaret anlaşmaları stratejisini zorlaştırabilir. Ankara, olası bir ticaret savaşında taraf olmaktan kaçınarak, çok taraflı diplomasiye ağırlık vermeli.
