WASHINGTON — ABD Senatosu'nda etkili bir Demokrat isim, Dışişleri Bakanı Marco Rubio'ya hitaben yazdığı mektupta, Pentagön'un Avrupa'daki Amerikan askeri varlığını gözden geçirme sürecine Dışişleri Bakanlığı diplomatlarının aktif olarak katılmasını talep etti. Söz konusu inceleme, NATO müttefikleri arasında kaygıyla karşılanmış durumda. Mektubu kaleme alan senatör, sürecin şeffaf yürütülmesi ve müttefiklerle istişare edilmesi gerektiğini vurguladı.
İncelemenin Arka Planı ve Senatörün Talepleri
Edinilen bilgilere göre, Senato Dış İlişkiler Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyelerinden biri, 17 Eylül tarihli mektubunda Dışişleri Bakanı Rubio'ya seslenerek, Savunma Bakanlığı'nın öncülüğünde yürütülen Avrupa'daki askeri konuşlanma incelemesinin yalnızca askeri bir perspektifle sınırlı kalmaması gerektiğini belirtti. Senatör, bu tür bir gözden geçirmenin ABD'nin diplomatik çıkarları ve ittifak ilişkileri üzerindeki etkilerinin de dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Mektupta ayrıca, inceleme sürecinin Kongre ile yakın koordinasyon içinde yürütülmesi ve NATO müttefiklerine önceden bilgi verilmesi gerektiği vurgulandı. Senatör, ABD'nin Avrupa'daki askeri mevcudiyetinin sadece bir savunma meselesi değil, aynı zamanda transatlantik ilişkilerin temel taşlarından biri olduğunu hatırlattı. Bu nedenle, Dışişleri Bakanlığı'nın sürece dahil edilmesinin kritik olduğunu savundu.
Pentagon'un başlattığı inceleme, ABD'nin Avrupa kıtasındaki asker sayısını, konuşlanma yerlerini ve operasyonel hazırlık düzeyini kapsıyor. İncelemenin, önümüzdeki aylarda tamamlanması ve sonuçlarının Kongre'ye sunulması bekleniyor. Ancak henüz resmi bir takvim açıklanmadı.
NATO Müttefiklerinde Endişe ve Bölgesel Yansımalar
ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını gözden geçirme kararı, özellikle Doğu Avrupa ve Baltık ülkelerinde endişe yaratmış durumda. Bu ülkeler, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının devam ettiği bir dönemde ABD'nin caydırıcılık kapasitesinin azalmasından çekiniyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, ittifakın savunma planlamasının sürekli gözden geçirildiğini ancak ABD'nin Avrupa'daki taahhütlerinin sorgulanmaması gerektiğini söylemişti.
Almanya, Polonya ve Romanya gibi ülkelerde konuşlu Amerikan birlikleri, NATO'nun doğu kanadının güvenliği açısından hayati önem taşıyor. Özellikle Polonya, ABD askerlerinin ülkedeki varlığını Rusya'ya karşı bir güvence olarak görüyor. İncelemenin, ABD'nin asker sayısını azaltma veya bazı birlikleri başka bölgelere kaydırma yönünde bir sonuç üretmesi halinde, bu ülkelerin güvenlik algısında ciddi bir sarsıntı yaşanabilir.
Öte yandan, ABD'nin askeri varlığını gözden geçirmesi, savunma harcamalarını artırma konusunda isteksiz davranan Avrupalı müttefiklere yönelik bir baskı aracı olarak da yorumlanıyor. Washington, uzun süredir Avrupa ülkelerinin NATO'nun yükünü daha fazla paylaşması gerektiğini savunuyor. Ancak bu tür bir incelemenin, ittifak içindeki güven bunalımını derinleştirebileceği de belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını gözden geçirmesi, Türkiye'nin güvenlik ve dış politika hedefleri açısından dolaylı da olsa önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, NATO'nun güneydoğu kanadında yer alan ve Rusya ile komşu olan bir ülke olarak, ittifak içi dengelerin değişmesinden doğrudan etkilenebilir. Eğer ABD, Avrupa'daki asker sayısını azaltırsa, bu durum Türkiye'nin savunma yükünü artırabilir ve bölgesel güvenlik mimarisinde yeni belirsizlikler yaratabilir. Ayrıca, Türkiye'nin son yıllarda Rusya ile geliştirdiği ilişkiler göz önüne alındığında, ABD'nin Avrupa'daki varlığını gözden geçirmesi, Ankara'nın Batı ile ilişkilerini yeniden dengelemesi için bir fırsat veya risk oluşturabilir. Türkiye, NATO içindeki konumunu güçlendirmek için savunma harcamalarını artırma ve ittifak içinde daha aktif rol alma yönünde adımlar atabilir.
