Birleşmiş Milletler tarafından görevlendirilen insan hakları uzmanları, ABD'nin İran'da savaş suçu işlediğine dair "makul gerekçeler" tespit ettiklerini açıkladı. İddialar arasında İran'ın güneyindeki Minab kentinde bir okula düzenlenen saldırı da yer alıyor. Uzmanlar, saldırıda sivil kayıpların yaşandığını ve uluslararası hukukun ihlal edildiğini belirtti.
Olayın Arka Planı ve İddialar
BM İnsan Hakları Konseyi tarafından atanan bağımsız uzmanlar, ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarında uluslararası insancıl hukuku ihlal ettiğine dair kanıtlar topladı. Uzmanların raporunda, Minab kentindeki bir okula yapılan hava saldırısının "ayrım gözetmeyen" bir saldırı olduğu ve sivil hedeflerin korunması ilkesini ihlal ettiği vurgulandı. Saldırıda ölen ve yaralananlar arasında çocukların bulunduğu belirtildi.
Uzmanlar, "makul gerekçeler" ifadesini kullanarak, ellerindeki delillerin bir mahkumiyet için yeterli olmasa da ciddi bir soruşturma başlatılması için yeterli olduğunu ima etti. Rapor, ABD'nin İran'da askeri hedeflere yönelik operasyonlarında sıklıkla sivil altyapıyı vurduğunu ve bunun sistematik bir hal aldığını öne sürüyor. Ancak raporda, hangi tarihlerde hangi saldırıların incelendiğine dair net bir zaman çizelgesi paylaşılmadı.
ABD yönetiminden konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak geçmişte benzer iddialar karşısında Washington, askeri operasyonlarının uluslararası hukuka uygun yürütüldüğünü ve sivil kayıpları önlemek için azami özen gösterildiğini savunmuştu. BM uzmanlarının raporu, uluslararası kamuoyunda ABD'nin İran politikasına yönelik eleştirileri artırabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, ABD-İran geriliminin yeni bir aşamasına işaret ediyor. Son yıllarda İran'ın nükleer programı, bölgesel milis gruplara desteği ve Orta Doğu'daki vekalet savaşları nedeniyle iki ülke arasındaki ilişkiler gergin seyrediyor. BM raporu, ABD'nin İran'daki askeri varlığını ve operasyonlarını uluslararası hukuk zemininde sorgulatarak, Tahran'a diplomatik bir koz verebilir.
Rapor ayrıca, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde ABD'nin veto gücü nedeniyle herhangi bir yaptırım kararı çıkmasının zor olduğunu gösteriyor. Ancak Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) gibi uluslararası yargı mercilerinin konuyu ele alması durumunda, ABD'li yetkililer hakkında soruşturma açılabilir. ABD, UCM'yi tanımadığını defalarca beyan etmişti.
Bölgesel aktörler açısından ise İran, bu raporu ABD'nin uluslararası hukuku ihlal ettiğini gösteren bir kanıt olarak kullanarak, müttefikleri Rusya ve Çin nezdinde destek arayışını güçlendirebilir. Suudi Arabistan ve İsrail gibi ABD müttefikleri ise raporun İran'ın provokasyonlarını gölgeleyebileceğinden endişe duyabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD ile İran arasındaki gerilimde denge politikası izliyor. İran ile ticari ve enerji bağları güçlü olan Türkiye, aynı zamanda NATO müttefiki ABD ile ilişkilerini korumaya çalışıyor. BM raporu, Türkiye'nin bölgede artan istikrarsızlıktan duyduğu endişeyi artırabilir. Olası bir askeri tırmanma, Türkiye'nin enerji güvenliğini ve sınır güvenliğini doğrudan etkileyebilir. Ayrıca, sivil kayıpların vurgulanması, Türkiye'nin insani diplomasi çağrılarını güçlendirebilir. Türkiye, BM zemininde uluslararası hukukun üstünlüğünü savunarak, hem İran hem de ABD ile diyaloğu sürdürme çabasında olacaktır.
