Sudan'ın devlet haber ajansı SUNA'nın bildirdiğine göre, Mısır'da bulunan 980 Sudanlı, başkent Kahire'den 20 otobüsle yola çıkarak ülkelerine döndü. Gönüllü dönüş programı kapsamında gerçekleşen bu hareket, Mısır'ın başkentindeki El-Matba'a bölgesinden organize edildi. Söz konusu dönüş, Sudan'daki iç savaş ortamına rağmen gönüllü geri dönüşü teşvik eden "Gönüllü Dönüş İçin Umut" komitesi tarafından koordine edildi.
Gönüllü Dönüş Programının Arka Planı
Sudan, Nisan 2023'te ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında patlak veren çatışmaların ardından ağır bir insani krize sürüklendi. Milyonlarca insan ülke içinde yerinden edilirken, yüz binlercesi de komşu ülkelere, özellikle Mısır'a sığındı. Mısır, Sudan'dan kaçan siviller için en önemli kaçış noktalarından biri oldu. Ancak Mısır'da ekonomik zorluklar ve vize-işlem süreçlerindeki bürokratik engeller, Sudanlı mültecilerin yaşam koşullarını giderek zorlaştırdı.
"Gönüllü Dönüş İçin Umut" komitesi, Sudan'ın çeşitli bölgelerinden gelen sivillerin güvenli bölgelere dönüşünü organize etmek amacıyla kuruldu. Komite, dönüş yolculukları için otobüs tahsis ederek, seyahat masraflarını karşılamakta ve belirli güzergâhlarda güvenlik koordinasyonu sağlamaktadır. Bu son kafile, programın şimdiye kadarki en büyük organize dönüşlerinden biri olarak kayda geçti.
Sudan'ın başkenti Hartum ve çevresindeki çatışmalar şiddetini korurken, ülkenin bazı bölgelerinde görece sakin ortamın oluşması, gönüllü dönüşleri mümkün kılıyor. Ancak dönenlerin karşılaşacağı altyapı eksikliği, gıda güvensizliği ve sağlık hizmetlerine erişim sorunları ciddi boyutlarda. Birleşmiş Milletler verilerine göre, Sudan'da 10 milyondan fazla insan yerinden edilmiş durumda ve insani yardıma muhtaç nüfus 25 milyonu aşmış durumda.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Sudan'daki savaş, sadece ülke içinde değil, tüm Doğu Afrika ve Kızıldeniz havzasında istikrarsızlık yaratıyor. Mısır, Sudan'daki çatışmaların kendi güvenliğine ve ekonomisine etkileriyle mücadele ediyor. Mısır'a sığınan Sudanlıların sayısı yüz binleri bulurken, bu durum Mısır'ın kaynakları üzerinde baskı oluşturuyor. Gönüllü dönüş programları, Mısır için bir rahatlama sağlasa da, dönüşlerin sürdürülebilirliği ve Sudan'daki güvenlik durumu belirsizliğini koruyor.
Uluslararası toplum, Sudan'daki insani krize yeterli ilgiyi göstermemekle eleştiriliyor. Birleşmiş Milletler ve yardım kuruluşları, çatışma bölgelerine erişimde zorluklar yaşıyor ve ateşkes çağrıları sonuçsuz kalıyor. Bölgesel aktörler arasında arabuluculuk girişimleri sürse de, kalıcı bir çözüm henüz sağlanamadı. Sudan'daki savaş, Kızıldeniz'deki ticaret yolları ve bölgesel güvenlik dengeleri açısından da stratejik bir öneme sahip.
Mısır'ın yanı sıra Çad, Güney Sudan, Etiyopya ve Eritre gibi komşu ülkeler de Sudanlı mültecilere ev sahipliği yapıyor. Bu ülkelerdeki kamplar aşırı kalabalık ve yetersiz koşullarda. Gönüllü dönüşler, ev sahibi ülkelerin yükünü hafifletmek için bir çözüm olarak görülse de, dönenlerin karşılaştığı zorluklar ve yeniden yerleşim süreci ciddi sorunlar barındırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sudan'daki iç savaş ve buna bağlı göç hareketleri, Türkiye'nin bölgesel istikrar ve insani diplomasi açısından yakından takip ettiği bir konudur. Türkiye, Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz havzasında artan nüfuzunu korumak için Sudan'daki krize diplomatik çözüm arayışlarını desteklemektedir. Ayrıca, Sudan'dan kaynaklanan göç dalgaları, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki güvenlik dengelerini dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, bölgede istikrarın sağlanması için uluslararası çabaları desteklerken, insani yardım koridorlarının açılması ve gönüllü dönüşlerin güvenli şekilde yapılması çağrısında bulunmaktadır.
