Londra merkezli ruh sağlığı yardım kuruluşu Mind'ın CEO'su, ruh sağlığı sektörünün, ciddi ruhsal hastalıkları olan azınlıktaki bir grup insandan kaynaklanan şiddet riskini "kabul etmekte başarısız olduğunu" söyledi. Açıklama, Nottingham saldırılarına ilişkin soruşturmanın kapanmasından önce geldi. Mind CEO'su, sektörün damgalama korkusu nedeniyle bu konuyu ele almaktan kaçındığını vurguladı.
Arka Plan: Nottingham saldırıları ve soruşturma
Haziran 2023'te Nottingham'da meydana gelen bıçaklı saldırılarda üç kişi hayatını kaybetmişti. Saldırganın daha önce ruh sağlığı sorunları nedeniyle tedavi gördüğü ortaya çıkmıştı. Olayın ardından başlatılan bağımsız soruşturma, ruh sağlığı hizmetlerinin saldırganı yeterince izleyip izlemediğini ve potansiyel riskleri değerlendirip değerlendirmediğini inceliyor. Soruşturmanın yakında açıklanacak raporu, İngiltere'de ruh sağlığı hizmetlerinin geleceği açısından kritik önem taşıyor.
Mind CEO'sunun açıklamaları
Mind CEO'su, yaptığı yazılı açıklamada, "Ruh sağlığı kuruluşları olarak, ciddi ruhsal hastalığı olan çok küçük bir azınlığın şiddet içeren davranışlarda bulunma riskini kabul etmekte başarısız olduk. Bunu dile getirmekten kaçındık çünkü ruhsal hastalığı olan insanların zaten maruz kaldığı damgalamayı daha da kötüleştirmekten korktuk. Ancak bu riski görmezden gelmek, hem hastaların hem de toplumun güvenliğini tehlikeye atıyor." ifadelerini kullandı.
CEO, ruh sağlığı hizmetlerinin yalnızca semptomları tedavi etmekle kalmayıp, aynı zamanda risk değerlendirmesi ve kriz müdahalesi konularında da daha etkin olması gerektiğini belirtti. "Hastaların potansiyel risklerini doğru bir şekilde değerlendirebilmek için daha fazla kaynağa ve eğitime ihtiyacımız var. Ayrıca, aileler ve bakıcılarla daha yakın işbirliği yapmalıyız." dedi.
Uzman görüşleri ve tepkiler
Ruh sağlığı alanında çalışan bazı uzmanlar, CEO'nun açıklamalarını desteklerken, bazıları ise bu tür söylemlerin ruhsal hastalığı olan bireylere yönelik önyargıyı artırabileceği endişesini taşıyor. Nottingham saldırılarından sonra yapılan kamuoyu araştırmaları, halkın önemli bir bölümünün ruhsal hastalığı olan kişileri "tehlikeli" olarak gördüğünü ortaya koymuştu. Ancak araştırmalar, ciddi ruhsal hastalığı olan kişilerin büyük çoğunluğunun şiddet içermeyen bireyler olduğunu ve bu grubun aslında şiddete maruz kalma riskinin daha yüksek olduğunu gösteriyor.
İngiltere Sağlık Bakanlığı sözcüsü, konuyla ilgili olarak "Nottingham saldırılarından sonra ruh sağlığı hizmetlerinde kapsamlı bir inceleme başlattık. Soruşturma raporunu bekliyoruz ve çıkan sonuçlara göre gerekli adımları atacağız." açıklamasında bulundu.
Ruh sağlığı hizmetlerinde yapısal sorunlar
İngiltere'de ruh sağlığı hizmetleri uzun süredir kaynak yetersizliği, uzun bekleme süreleri ve personel eksikliğiyle boğuşuyor. Pandemi sonrası artan ruh sağlığı sorunları, sistemi daha da zorlamış durumda. Ulusal Sağlık Servisi (NHS) verilerine göre, 2023 yılında ruh sağlığı hizmetlerine başvuran hasta sayısı bir önceki yıla göre %20 artmış durumda. Ancak yatak kapasitesi ve uzman sayısı aynı oranda artmadı.
Nottingham saldırıları, sistemdeki eksiklikleri gözler önüne serdi. Saldırganın geçmişinde ruh sağlığı sorunları olmasına rağmen, yeterli takip ve müdahale yapılmadığı iddia ediliyor. Soruşturma raporunun, benzer olayların önlenmesi için önemli öneriler içermesi bekleniyor.
Küresel bağlam
Ruh sağlığı ve şiddet arasındaki ilişki, sadece İngiltere'de değil, dünya genelinde tartışılan bir konu. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, şiddet davranışlarının yalnızca küçük bir kısmı ruhsal hastalıklarla ilişkilendirilebilir. Ancak toplumda ruhsal hastalığı olan bireylere yönelik damgalama, bu kişilerin yardım aramasını engelleyerek sorunları derinleştirebiliyor.
ABD, Kanada ve Avustralya gibi ülkelerde de benzer tartışmalar yaşanıyor. Özellikle kitlesel şiddet olaylarının ardından ruh sağlığı hizmetlerinin rolü sorgulanıyor. Uzmanlar, erken müdahale programlarının ve toplum temelli ruh sağlığı hizmetlerinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de ruh sağlığı hizmetleri, benzer sorunlarla karşı karşıya. Son yıllarda artan ruhsal hastalık oranlarına rağmen, uzman hekim ve yatak sayısı yetersiz. Özellikle ciddi ruhsal hastalığı olan bireylerin takibi ve risk değerlendirmesi konusunda ciddi eksiklikler bulunuyor. Nottingham saldırıları ve Mind CEO'sunun açıklamaları, Türkiye için de uyarıcı olmalı. Ruh sağlığı yasasındaki belirsizlikler ve toplum temelli hizmetlerin zayıflığı, benzer olayların önlenmesi için acil reform ihtiyacını gösteriyor. Ayrıca, ruhsal hastalığı olan bireylere yönelik damgalama, Türkiye'de de yaygın; bu da hastaların tedaviye erişimini zorlaştırıyor. Yetkililerin, ruh sağlığı hizmetlerini güçlendirmek ve risk yönetimini iyileştirmek için kapsamlı bir strateji geliştirmesi gerekiyor.
