Birleşik Krallık'ta metodist bir papaz, hükümetin resmi olarak benimsediği Uluslararası Holokost Anma İttifakı (IHRA) antisemitizm tanımının yasal olarak bağlayıcı hale getirilmesine karşı hukuki mücadele başlattı. Tanımın, Filistin yanlısı aktivistleri ve İsrail'i eleştirenleri hedef alarak ifade özgürlüğünü kısıtladığı iddia ediliyor. Dava, İngiltere'de antisemitizmle mücadele politikalarının kapsamına ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Gelişmenin arka planı
Stephen Sizer adlı papaz, IHRA tanımının belirsiz ve aşırı geniş olduğunu, bu nedenle İsrail karşıtı politik söylemi bastırmak için kullanıldığını öne sürüyor. Sizer, daha önce İsrail karşıtı yorumları nedeniyle eleştirilmiş ve 2015'te, bir İran devlet televizyonu konferansına katıldığı için kilise görevinden geçici olarak uzaklaştırılmıştı. Şimdi ise, IHRA tanımının kendisi gibi aktivistleri susturmak için bir araç haline geldiğini savunuyor.
İngiltere hükümeti, 2019 yılında IHRA tanımını resmen kabul etmiş ve birçok kamu kurumu ile üniversite, bu tanımı antisemitizm vakalarını değerlendirmek için kullanmaya başlamıştı. Tanım, İsrail devletini Nazilerle karşılaştırmak veya İsrail'in varlığını bir ırkçı girişim olarak tanımlamak gibi ifadeleri potansiyel antisemitizm örnekleri olarak sıralıyor. Eleştirmenler, bu maddelerin meşru siyasi eleştiriyi suç haline getirdiğini ileri sürüyor.
Bölgesel veya küresel boyut
IHRA tanımına yönelik hukuki itirazlar sadece İngiltere'yle sınırlı değil. Avrupa ve Kuzey Amerika'da da benzer tartışmalar yaşanıyor. ABD'de bazı eyaletler, üniversitelerin IHRA tanımını kullanmasını şart koşan yasalar çıkarırken, akademik özgürlük savunucuları bu durumu ifade özgürlüğüne bir tehdit olarak görüyor. Avrupa'da ise, tanımın yasal bir araç olarak kullanılması, özellikle Filistin dayanışma hareketleri üzerinde caydırıcı bir etki yaratıyor.
Dava, aynı zamanda Batı ülkelerinde antisemitizmle mücadele ile İsrail'e yönelik meşru siyasi eleştiri arasındaki sınırın nasıl çizileceği konusundaki derin görüş ayrılıklarını ortaya koyuyor. Sizer'in avukatları, IHRA tanımının İngiliz hukukunda bağlayıcı olmadığını ve kamu kurumlarının bu tanımı kullanmasının yasa dışı olduğunu savunuyor. Mahkemenin bu konuda vereceği karar, gelecekteki benzer davalar için emsal teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği güçlü destek ve İsrail eleştirisiyle bilinir. IHRA tanımının geniş yorumlanması, Türk diplomatların ve sivil toplum kuruluşlarının uluslararası platformlarda İsrail politikalarını eleştirme özgürlüğünü dolaylı olarak etkileyebilir. Özellikle Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler gibi kurumlarda, bu tanımın referans alınması, Türkiye'nin Filistin yanlısı pozisyonunu ifade etmesini zorlaştırabilir. Ancak dava henüz sonuçlanmadığı için, bu etkinin boyutunu kestirmek güç. Türkiye, ifade özgürlüğü ve Filistin hakkının savunulması bağlamında bu gelişmeyi yakından izlemelidir.
