Meksika hükümeti, uyuşturucu kaçakçılığının efsane isimlerinden El Mayo lakaplı Ismael Zambada García'nın geçtiğimiz haftalarda yakalanmasında ABD Federal Soruşturma Bürosu'nun (FBI) oynadığı rolü resmen soruşturmaya başladı. Yetkililer, Washington yönetiminin operasyonun ayrıntılarına ilişkin verdiği bilgilerin gerçeği yansıtmadığını öne sürüyor. Bu gelişme, on yıllardır uyuşturucu savaşı nedeniyle hassas olan ABD-Meksika ilişkilerinde yeni bir kriz dalgası yarattı.
Gelişmenin Arka Planı: Bir Uyuşturucu Baronunun Düşüşü
Ismael Zambada García, Sinaloa Karteli'nin kurucularından biri olarak biliniyor ve onlarca yıldır DEA'nın en çok arananlar listesinde yer alıyordu. 25 Temmuz 2024'te, Teksas sınırına yakın El Paso'da ABD yetkilileri tarafından tutuklandı. Ancak Meksika makamları, Zambada'nın nasıl ve hangi koşullarda ABD topraklarına geçtiği konusunda şüpheler taşıyor. Özellikle, operasyonda yer alan Meksikalı bir askeri yetkilinin, FBI ajanları tarafından yönlendirildiği iddiaları gündeme geldi. Meksika Dışişleri Bakanlığı, konuyu açıklığa kavuşturmak için bağımsız bir soruşturma başlattıklarını duyurdu.
Meksika Devlet Başkanı Andrés Manuel López Obrador, yaptığı açıklamada, 'Meksika egemenliğine saygı duyulması gerektiğini' vurguladı ve ABD'nin operasyon öncesinde kendilerini bilgilendirmediğini iddia etti. Beyaz Saray ise bu iddiaları reddederek, operasyonun ortak istihbarat çalışması sonucu gerçekleştiğini savundu. Fakat sızdırılan bazı belgeler, FBI ajanlarının Zambada'nın yakalanması için Meksika ordusu içindeki bazı muhbirlerle doğrudan temas halinde olduğunu gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Uyuşturucu Savaşında Yeni Dönem
Bu tartışma, ABD'nin Latin Amerika'daki uyuşturucuyla mücadele stratejisinin sorgulanmasına yol açtı. Uzmanlar, Washington'un sık sık yerel güçleri baypas ederek doğrudan operasyon yapma eğiliminde olduğunu belirtiyor. Meksika'da bu durum, egemenlik ihlali olarak görülüyor ve halk arasında ABD karşıtı duyguları körüklüyor. El Mayo'nun tutuklanması, Sinaloa Karteli içinde güç mücadelesini hızlandırabilir ve Meksika'nın kuzey eyaletlerinde şiddet olaylarını artırabilir. Ayrıca, bu olay ABD-Meksika ilişkilerinde yeni bir gerginlik dönemi başlatabilir; özellikle göç, ticaret ve sınır güvenliği gibi hassas konularda iş birliğini zora sokabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, benzer bir dinamikle karşı karşıya kalabilir: Büyük güçlerin istihbarat operasyonları, egemenlik tartışmalarını tetikleyebilir. ABD'nin PKK/YPG'ye verdiği destek ve Fetullahçı Terör Örgütü'nün (FETÖ) ABD'deki varlığı, Türkiye'nin egemenlik hassasiyetini artırmış durumda. El Mayo vakası, uluslararası hukukun egemen devletlerin rızası olmadan yürütülen operasyonlara nasıl meşruiyet kazandırması gerektiğini sorgulatıyor. Ayrıca, uyuşturucu kaçakçılığının küresel bir ağ olduğu düşünülürse, benzer operasyonların Türkiye'nin komşuları veya bölgesinde de yaşanma olasılığı, Ankara'nın istihbarat diplomasisini daha da önemli kılıyor.
