Amerika Birleşik Devletleri'nde, eyaletlerin Medicaid programlarına erişim için çalışma şartı getirmesine olanak tanıyan yeni bir federal düzenleme, milyonlarca düşük gelirli Amerikalıyı sağlık sigortasız kalma riskiyle karşı karşıya bırakırken, eyalet yönetimleri de uygulamada yaşanan belirsizlikler nedeniyle zor durumda. Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı tarafından geçtiğimiz hafta yayınlanan yönetmelik, eyaletlere Medicaid yararlanıcıları için haftalık belirli saatlerde çalışma, eğitim veya gönüllü faaliyetleri zorunlu kılma yetkisi veriyor. Uzmanlar, bu düzenlemenin özellikle kronik hastalığı olan, bakıma muhtaç yaşlılar ve engelliler başta olmak üzere hayati öneme sahip tedavileri aksatabileceği uyarısında bulunuyor.
Sağlık Sigortası İşe Bağlanıyor
Yeni kurala göre, sağlıklı yetişkin Medicaid yararlanıcılarının en az haftada 20 saat çalışması, iş arama programlarına katılması veya eğitim alması gerekecek. Bu şartı yerine getiremeyenlerin, belirli bir muafiyet kapsamına girmedikleri takdirde sağlık sigortalarını kaybetme riski bulunuyor. Ancak muafiyetlerin kapsamı net değil. Örneğin, hamileler, engelliler ve bazı bakım verenler için istisnalar öngörülse de, kronik hastalığı olan ancak resmi engellilik statüsünde olmayan bireylerin durumu belirsizliğini koruyor.
Kentucky ve Arkansas gibi bazı eyaletler, daha önce benzer çalışma şartları uygulamış ve binlerce kişinin Medicaid kapsamından çıkmasına neden olmuştu. Arkansas'ta 2018'de uygulanan programa göre, 18.000'den fazla kişi çalışma şartını yerine getiremediği için sigortasını kaybetmişti. Bu kişilerin büyük kısmının, programın gerekliliklerinden habersiz olduğu veya idari engellerle karşılaştığı belirtiliyor. Yeni düzenleme, bu tür sorunların daha geniş ölçekte yaşanmasına yol açabilir.
Eyaletler Arasında Uygulama Farklılıkları
Eyalet yönetimleri, federal hükümetin yeterli rehberlik sağlamaması nedeniyle kuralın nasıl uygulanacağı konusunda kafa karışıklığı yaşıyor. Özellikle muhafazakar eyaletler düzenlemeyi memnuniyetle karşılarken, liberal eyaletler bu uygulamayı sağlık hizmetlerine erişimi kısıtlayan bir adım olarak görüyor. Bazı eyaletler, mevcut Medicaid altyapılarının bu tür bir izleme ve değerlendirme sistemini kaldıramayacağını belirterek, idari yükün altında ezilmekten endişe ediyor. Ayrıca, pandemi sonrası dönemde Medicaid kayıtlarında yaşanan büyük artış, sistem üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.
Uzmanlar, çalışma şartının uygulanmasının, işsizlik sorunu yaşayan bölgelerde daha büyük sorunlara yol açabileceğini vurguluyor. Özellikle kırsal alanlarda istihdam olanaklarının sınırlı olması, bu bölgelerde yaşayan yoksul nüfusun sağlık hizmetlerine erişimini neredeyse imkansız hale getirebilir. Sağlık hakkını savunan sivil toplum kuruluşları, düzenlemeye karşı yasal mücadele başlatmaya hazırlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Medicaid reformu, küresel sağlık politikaları açısından önemli bir gösterge niteliği taşıyor. Bu gelişme, kamusal sağlık hizmetlerinin maliyetini düşürme adına bireysel sorumlulukları öne çıkaran politikaların, dezavantajlı gruplar üzerindeki olumsuz etkilerini gözler önüne seriyor. Türkiye, genel sağlık sigortası sistemi ile evrensel sağlık kapsamını hedeflerken, benzer bir çalışma şartı tartışması gündemde bulunmuyor. Ancak, özellikle ekonomik kriz dönemlerinde sosyal güvenlik sistemlerinin sürdürülebilirliği tartışmaları, Türkiye'de de gündeme gelebilir. Bu nedenle, ABD'deki uygulamanın sonuçları Türkiye için önemli bir ders niteliğinde olabilir.
