ABD Başkanı Donald Trump’ın 2026 yılında ülkenin kuruluşunun 250. yıl dönümü anısına düzenlemeyi planladığı 'Great American State Fair' (Büyük Amerikan Eyalet Fuarı) girişimi, Demokrat Parti’nin güçlü olduğu eyaletlerin çekilmesiyle sarsıldı. Oregon, Washington ve Kuzey Carolina eyaletleri, maliyet endişelerini gerekçe göstererek fuara katılmayacaklarını açıkladı. Bu gelişme, siyasi kutuplaşmanın gölgesinde ulusal bir kutlama yapmanın zorluklarını bir kez daha gözler önüne serdi.
Fuarın arka planı ve eyaletlerin çekilmesi
Trump yönetimi, 2026 yılı için planlanan semiquincentennial (250. yıl dönümü) kutlamaları kapsamında, tüm eyaletlerin katılımıyla büyük bir fuar düzenlemeyi hedeflemişti. Beyaz Saray’ın koordinasyonunda yürütülen proje, her eyaletin kendi kültürünü, tarihini ve ekonomik başarılarını sergileyeceği dev bir alan olarak tasarlandı. Ancak, Oregon, Washington ve Kuzey Carolina’nın çekilme kararı, fuarın kapsayıcılık iddiasına gölge düşürdü.
Eyalet yetkilileri, fuara katılımın eyalet bütçelerine önemli bir yük getireceğini belirtti. Özellikle lojistik, sergi inşası ve personel masraflarının milyonlarca doları bulduğu ifade edilirken, bu kaynakların eğitim, sağlık gibi öncelikli alanlara aktarılması gerektiği savunuldu. Washington valisi Jay Inslee, yaptığı açıklamada 'Böylesine büyük bir etkinliğe katılmak yerine, vatandaşlarımızın temel ihtiyaçlarına odaklanmayı tercih ediyoruz' dedi. Oregon ve Kuzey Carolina’dan da benzer gerekçelerle açıklamalar geldi.
Beyaz Saray sözcüsü ise fuarın geri kalan eyaletlerin katılımıyla başarıyla gerçekleştirileceğini vurgularken, 'Bazı eyaletlerin siyasi tercihleri bu büyük ulusal buluşmayı engellemeyecek' ifadelerini kullandı. Ancak, çekilen eyaletlerin tamamının Biden’ın 2020’de kazandığı 'mavi eyaletler' olması dikkat çekti. Bu durum, fuarın siyasi bir vitrine dönüşme riskini artırıyor.
Küresel ve bölgesel boyut: ABD’deki kutuplaşmanın yansımaları
'Great American State Fair', ABD’nin 250 yıllık tarihini kutlama amacı taşısa da, eyaletler arasındaki siyasi ve kültürel ayrışmanın ne denli derin olduğunu ortaya koydu. Trump yönetiminin girişimine yönelik Demokrat eyaletlerin mesafeli duruşu, ulusal birlik söylemlerinin pratikte ne kadar zor olduğunu gösteriyor. Bu durum, sadece ABD iç siyasetinde değil, uluslararası kamuoyunda da ülkenin iç bölünmüşlüğünün bir göstergesi olarak algılanıyor.
Özellikle Çin ve Rusya gibi rakipler, ABD’nin kendi içindeki bu tür ayrışmaları propaganda malzemesi yapabilir. Öte yandan, fuarın iptal olması veya küçülmesi, ABD’nin yumuşak güç projeksiyonuna da zarar verebilir. 2026 yılı, aynı zamanda ABD’nin bağımsızlık bildirgesini imzaladığı tarih olması nedeniyle sembolik öneme sahip. Eğer fuar beklendiği gibi geniş katılımlı olamazsa, bu ABD’nin uluslararası alandaki imajına olumsuz yansıyabilir.
Bununla birlikte, bazı Cumhuriyetçi eyaletlerin fuara tam destek vermesi bekleniyor. Texas, Florida gibi büyük ve ekonomik gücü yüksek eyaletlerin katılımı, fuarın en azından belli bir büyüklükte gerçekleşmesini sağlayabilir. Ancak, ülkenin batı ve kuzeybatı kesimlerindeki eyaletlerin yokluğu, fuarın coğrafi ve kültürel çeşitliliğini sınırlayacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’deki bu tür iç siyasi gelişmeler, Türkiye’nin Washington’la olan ikili ilişkilerinde doğrudan bir etki yaratmasa da, ABD’nin ulusal birlik görüntüsündeki zafiyet, küresel istikrar açısından dolaylı sonuçlar doğurabilir. Güçlü bir ABD, Türkiye’nin de içinde bulunduğu birçok bölgesel denklemde öngörülebilir bir aktör olarak kabul edilir. Ancak, iç siyasi kutuplaşma ABD’nin dış politika tutarlılığını zayıflatabilir. Bu durumda Türkiye, ABD ile ilişkilerinde daha temkinli ve çok yönlü hareket etme ihtiyacı duyabilir. Ayrıca, Türkiye’nin kendi ulusal etkinliklerinde (örneğin 2023 Cumhuriyet’in 100. yılı kutlamaları) geniş katılım ve toplumsal uzlaşıyı sağlamanın önemi bir kez daha anlaşılmaktadır.
