ABD Sağlık Bakanlığı'na bağlı Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin (CDC) yayımladığı son rapora göre, ülke genelinde yaklaşık 7 bin kişiyi etkileyen şiddetli ishal vakalarının kaynağının marul ve diğer yapraklı sebzeler olduğu tespit edildi. Siklospora (Cyclospora cayetanensis) adlı bağırsak parazitinin neden olduğu enfeksiyon, özellikle Meksika ve Orta Amerika'dan ithal edilen taze marullarda bulundu. Yetkililer, salgının kaynağını belirlemek için bir yılı aşkın süredir çalışma yürütüyordu.
Salgının Boyutları ve Belirtileri
CDC verilerine göre, 2024 yılı boyunca 35 eyalette tespit edilen toplam 6.892 vaka, ülkede son on yılın en büyük siklospora salgınını oluşturdu. Enfeksiyonun en yaygın belirtileri arasında sulu ishal, karın krampları, bulantı, iştah kaybı, kilo kaybı ve yorgunluk yer alıyor. Hastalık genellikle 1-14 gün arasında semptom göstermeden seyrediyor ve çoğu vakada antibiyotik tedavisi gerekiyor. Özellikle bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde ve ileri yaş gruplarında hastane yatışına yol açabiliyor.
Salgının kaynağı üzerine yapılan epidemiyolojik araştırmalar, tüketicilerin salatalarda kullandığı paketlenmiş marul karışımlarının ortak bir risk faktörü olduğunu ortaya koydu. Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ile işbirliği içinde yürütülen tedarik zinciri analizleri, kontaminasyonun özellikle Mar del Sur bölgesindeki (Meksika) bir çiftlikten gelen sevkiyatlarla bağlantılı olduğunu işaret ediyor. Ancak resmî açıklamada, henüz sorumlu tedarikçinin adı verilmedi.
Küresel Boyut ve Önleme Tedbirleri
Siklospora paraziti, özellikle tropikal ve subtropikal iklimlerde yaygın. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, bu parazit her yıl gelişmekte olan ülkelerde milyonlarca kişiyi enfekte ediyor. Ancak gelişmiş ülkelerde son yıllarda küresel gıda tedarik zincirlerinin karmaşıklaşmasıyla birlikte bu tür salgınlar artış gösteriyor. CDC, tüketicilere marul ve diğer yapraklı sebzeleri tüketmeden önce iyice yıkamalarını, hatta mümkünse pişirmelerini tavsiye ediyor. Ayrıca gıda ithalatçılarının menşe ülkelerdeki kontrollerin sıkılaştırılması çağrısı yapılıyor.
Salgın, ABD'de ''Farm to Fork'' (Çiftlikten Çatala) stratejisi kapsamında gıda güvenliği standartlarının yeniden gözden geçirilmesine yol açtı. FDA, ithal sebzelerde siklospora testini yaygınlaştırmak için yeni protokoller hazırlıyor. Ayrıca Meksikalı yetkililerle işbirliği içinde çiftlik düzeyinde su güvenliği denetimleri artırılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, sebze ve meyve üretiminde kendine yeterli bir ülke olmasına karşın, turizm sektörü ve gıda ithalatı nedeniyle küresel salgınlardan etkilenme potansiyeline sahiptir. Özellikle yurtdışından getirilen taze otlar ve salata yeşillikleri benzer bir risk taşımaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın, gıda güvenliği standartlarını uluslararası normlara uyumlaştırması ve ithal sebzelerde parazit testlerini genişletmesi önemlidir. Ayrıca turistlerin sağlık harcamaları ve seyahat sigortaları, bu tür küresel sağlık risklerine karşı bilinçlendirilmelidir. Türkiye'nin ilaç ve aşı stokları, potansiyel bir salgına hazırlık açısından değerlendirilmelidir.
