New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinli çiftçilere eşlik ederken İsrail güçleri tarafından gözaltına alınan New Yorklu aktivistlerin derhal serbest bırakılmasını talep etti. Anadolu Ajansı'nın haberine göre Mamdani, çarşamba günü yaptığı açıklamada, zeytin hasadı sırasında yaşanan gözaltıları kınayarak, ABD vatandaşlarının yabancı bir ülkede keyfi şekilde tutuklanmasının kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı
Olay, Batı Şeria'nın çeşitli bölgelerinde Filistinli çiftçilerin zeytin hasadına katılan uluslararası gönüllülerin İsrail güçleri tarafından gözaltına alınmasıyla ortaya çıktı. New York Belediye Başkanı Mamdani, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, gözaltına alınanlar arasında New York sakinlerinin de bulunduğunu belirterek, "New Yorkluların yabancı bir ülkede haksız yere tutulmasına asla izin vermeyeceğiz" ifadelerini kullandı. Mamdani, ayrıca ABD Dışişleri Bakanlığı'na çağrıda bulunarak, vatandaşların korunması için harekete geçmesini istedi.
Mamdani'nin açıklaması, ABD'de Demokrat Parti içinden gelen ve İsrail'in Filistin topraklarındaki uygulamalarını eleştiren seslerin yükseldiği bir döneme denk geliyor. New York, ABD'nin en büyük Yahudi nüfusuna ev sahipliği yaparken, aynı zamanda Filistin yanlısı aktivizmin de güçlü olduğu bir kent. Belediye başkanının bu çıkışı, hem yerel siyasette hem de uluslararası alanda yankı uyandırabilecek nitelikte.
İsrail makamlarından henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak İsrail ordusu, Batı Şeria'da düzenli olarak "güvenlik" gerekçesiyle gözaltılar yapıyor ve uluslararası aktivistler zaman zaman bu operasyonların hedefi olabiliyor. Zeytin hasadı, Filistinliler için ekonomik ve kültürel açıdan büyük önem taşıyor; ancak yerleşimci saldırıları ve askeri kısıtlamalar nedeniyle her yıl olaylara sahne oluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
New York Belediye Başkanı'nın doğrudan bir dış politika konusunda pozisyon alması, ABD'de yerel yönetimlerin uluslararası meselelere müdahil olma geleneğinin son örneği. Özellikle İsrail-Filistin çatışması, ABD siyasetinde derin bölünmelere yol açan bir konu. Mamdani'nin açıklaması, İsrail'in Batı Şeria'daki uygulamalarına yönelik eleştirilerin arttığı bir sırada geldi ve Biden yönetiminin İsrail'e yönelik tutumunu da dolaylı olarak sorguluyor.
Uluslararası hukuk açısından, işgal altındaki topraklarda sivillerin ve uluslararası gözlemcilerin korunması Cenevre Sözleşmeleri kapsamında güvence altında. Ancak İsrail, sık sık güvenlik gerekçesiyle bu kişileri gözaltına almakla eleştiriliyor. BM ve çeşitli insan hakları örgütleri, İsrail'in Batı Şeria'daki uygulamalarını kınayan raporlar yayımlıyor.
ABD-İsrail ilişkileri, özellikle Gazze savaşı sonrası dönemde gerilimli bir seyir izliyor. ABD Başkanı Joe Biden, İsrail'e yönelik eleştirilerini zaman zaman dile getirse de, askeri yardımlar devam ediyor. Mamdani gibi Demokrat Parti içindeki progresif isimlerin İsrail politikalarına yönelik eleştirileri, partinin tabanında yankı buluyor ve gelecek seçimlerde etkili olabilir.
New York Belediye Başkanı'nın çağrısı, aynı zamanda ABD'de ifade özgürlüğü ve Filistin yanlısı protestoların bastırılması tartışmalarıyla da bağlantılı. Son aylarda ABD genelinde üniversite kampüslerinde İsrail karşıtı gösteriler düzenlenmiş ve bazı eyaletlerde bu gösterilere polis müdahalesi olmuştu. Mamdani'nin açıklaması, bu ortamda Filistin davasına destek veren kesimler için önemli bir destek olarak görülebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Batı Şeria ve Gazze'deki uygulamalarını uzun süredir eleştiriyor ve Filistin davasına güçlü destek veriyor. New York Belediye Başkanı'nın İsrail'e yönelik bu çıkışı, uluslararası kamuoyunda Filistin lehine oluşan baskının bir yansıması olarak Ankara'nın pozisyonunu güçlendirebilir. ABD'de yerel düzeyde de olsa İsrail karşıtı seslerin yükselmesi, Türkiye'nin BM ve diğer platformlarda yürüttüğü Filistin diplomasisine dolaylı katkı sağlayabilir. Ayrıca, Türkiye-ABD ilişkilerinde İsrail faktörü zaman zaman gerginlik yaratıyor; bu tür gelişmeler iki ülke arasında yeni bir diyalog kapısı aralayabilir.
