New York Belediye Meclisi üyesi Zohran Mamdani, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) tutuklama kararını değerlendiren bir önerge sunarak, bir belediye başkanının Birleşmiş Milletler'e ev sahipliği yapan bir şehirden dış politikayı ne kadar ileri götürebileceğini sınamaya hazırlanıyor. Mamdani'nin girişimi, New York Belediye Başkanı Eric Adams'ın Netanyahu'ya yönelik olası bir tutuklama durumunda nasıl hareket edeceği konusunda spekülasyonları artırdı. Şehir, BM Genel Merkezi'ne ev sahipliği yaparken, belediye yönetiminin uluslararası hukuk karşısındaki tutumu merak konusu oldu.
Mamdani'nin Önergesi ve Hukuki Boyut
Zohran Mamdani, geçtiğimiz hafta New York Belediye Meclisi'ne sunduğu önergede, Netanyahu'nun UCM tarafından savaş suçları ve insanlığa karşı suçlarla ilgili olarak çıkarılan tutuklama kararının şehir tarafından tanınmasını talep etti. Önerge, belediye başkanından Netanyahu'nun New York'a olası bir ziyareti durumunda tutuklanması için gerekli adımları atmasını istiyor. Mamdani, "New York, uluslararası hukuka saygı duyan bir şehir olmalı. UCM kararlarını uygulamak, şehrimizin küresel adalete olan bağlılığını gösterir" dedi.
Ancak, hukuk uzmanları belediye başkanının bu tür bir kararı uygulama yetkisinin sınırlı olduğuna dikkat çekiyor. New York Üniversitesi'nden hukuk profesörü Sarah Cleveland, "Belediye başkanının federal hükümetin dış politika pozisyonunu aşma yetkisi yok. UCM kararları doğrudan uygulanabilir değil ve federal hükümetin onayı gerekir" diyor. Ayrıca, ABD'nin UCM'ye taraf olmadığı hatırlatılıyor; bu da şehrin bağımsız bir tutum almasını zorlaştırıyor.
Belediye Başkanı Eric Adams ise konuyla ilgili henüz net bir açıklama yapmadı. Sözcüsü, "Başkanımız, şehrin güvenliği ve uluslararası normlar çerçevesinde hareket edecektir. Konuyla ilgili değerlendirmeler sürüyor" ifadelerini kullandı. Adams'ın Netanyahu ile geçmişte iyi ilişkileri olduğu biliniyor; bu da kararın siyasi boyutunu artırıyor.
Küresel ve Bölgesel Yankılar
Mamdani'nin bu hamlesi, sadece New York'u değil, uluslararası toplumu da yakından ilgilendiriyor. İsrail hükümeti, önergeyi "düşmanca bir adım" olarak nitelendirdi ve ABD'den müdahale talep etti. İsrail Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, "New York, İsrail'in en yakın müttefiklerinden biri. Bu tür girişimler ikili ilişkilere zarar verir" dedi. Öte yandan, Filistin yanlısı gruplar Mamdani'yi desteklerken, Yahudi toplumunun bazı kesimleri tepki gösterdi.
Olay, aynı zamanda yerel yönetimlerin uluslararası hukuk karşısındaki rolünü de gündeme getiriyor. Daha önce San Francisco ve Los Angeles gibi şehirler, federal politikaları eleştiren kararlar almış, ancak bunlar genellikle sembolik kalmıştı. Ancak Mamdani'nin önergesi, doğrudan bir uygulama çağrısı yapması nedeniyle daha somut bir adım olarak değerlendiriliyor.
New York Barosu eski başkanı Barry Kamins, "Şehirlerin dış politika yapma yetkisi yok, ancak sembolik kararlar bile kamuoyu oluşturabilir. Bu önerge, uluslararası hukukun yerelde nasıl tartışıldığını göstermesi açısından önemli" diyor. UCM ise konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçındı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
New York'taki bu gelişme, Türkiye'nin de yakından takip ettiği UCM kararlarının yerel düzeydeki yansımalarını gösteriyor. Türkiye, Filistin meselesinde uluslararası hukuka vurgu yaparken, benzer bir durumun ileride Ankara veya İstanbul gibi şehirlerde yaşanması olasılığını akla getiriyor. Özellikle, Türkiye'nin UCM'ye taraf olmamasına rağmen, uluslararası hukukun evrenselliği konusundaki tutumu, yerel yönetimlerin bu tür kararları almaya yönelmesine neden olabilir. Ancak, Türkiye'de belediyelerin dış politika konusunda bağımsız hareket etme alanı oldukça sınırlıdır; bu nedenle New York'taki tartışma daha çok sembolik bir örnek olarak değerlendirilebilir. Yine de, küresel adalet arayışında yerel yönetimlerin artan rolü, Türk kamuoyu için de önemli bir tartışma konusu olmaya aday.
