Kuzey Mali'de faaliyet gösteren Tuareg ayrılıkçıları ve El Kaide bağlantılı silahlı gruplar, hafta sonu düzenledikleri koordineli bir saldırıyla stratejik öneme sahip Anéfis kasabasını ele geçirdi. Saldırıda, Mali ordusu ve bölgede konuşlu Rus paralı askerleri ana üslerinde çatışmaya girmek zorunda kaldı. Anéfis'in düşmesiyle isyancıların kuzey Mali'deki kontrol alanı önemli ölçüde genişlemiş oldu. Görgü tanıkları, şehirde ağır silahların kullanıldığı çatışmaların ardından isyancı bayraklarının hükümet binalarına çekildiğini bildiriyor.
Anéfis'in stratejik önemi ve çatışmanın arka planı
Anéfis, kuzey Mali'nin Kidal bölgesinde yer alan ve Gao ile Kidal şehirleri arasındaki kara yolunu kontrol eden bir yerleşim yeri. Bu kasaba, bölgedeki ticaret yollarının ve askeri lojistik hatlarının kavşağında bulunuyor. 2012'de başlayan Tuareg isyanı ve ardından yaşanan siyasi istikrarsızlık, Mali'nin kuzeyini çeşitli silahlı grupların kontrolüne bırakmıştı. Fransa'nın 2022'de çekilmesiyle birlikte bölgedeki güç boşluğu daha da derinleşti. Halihazırda Mali'de askeri yönetim bulunuyor ve yönetim, güvenlik konusunda Rusya'ya ait Wagner grubu (şimdiki Africa Corps) ile iş birliği yapıyor. Ancak bu paralı askerlerin varlığı, isyancıların direnişini kırmaya yetmiş değil. Son haftalarda isyancı gruplar arasında bir koordinasyon artışı gözlemleniyor.
Uzmanlara göre, Anéfis'in kaybı Mali ordusu için ciddi bir darbe. Çünkü burası, bölgedeki en büyük askeri üslerden biriydi ve aynı zamanda insani yardımların dağıtım merkezi olarak kullanılıyordu. Çatışma bölgesinden kaçan sivillerin sayısı artarken, BM ve diğer yardım kuruluşları bölgeye erişimde büyük zorluk yaşıyor. İsyancıların bir sonraki hedefinin Kidal şehri olabileceği konuşuluyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Sahel bölgesindeki bu gelişme, sadece Mali'yi değil, komşu ülkeleri de yakından ilgilendiriyor. Nijer, Burkina Faso ve Çad gibi ülkelerde de benzer isyancı hareketler ve terör eylemleri yaşanıyor. Fransa'nın bölgeden çekilmesiyle oluşan boşluk, Rusya ve Çin gibi aktörlerin nüfuz mücadelesine sahne oluyor. Wagner/Africa Corps'un Mali'deki varlığı, Batılı ülkeler tarafından eleştiriliyor ancak Mali yönetimi bu iş birliğini meşru bir güvenlik önlemi olarak savunuyor. Öte yandan, El Kaide ve DEAŞ bağlantılı gruplar bölgede yeniden güç kazanıyor. Bu terör örgütlerinin güçlenmesi, Avrupa ve Türkiye için de güvenlik riski oluşturuyor. Zira Sahel'deki istikrarsızlık, göç rotalarını etkiliyor ve insan kaçakçılığı ile silah ticaretini besliyor. Batı Afrika ülkeleri, bu krizin yayılmasını engellemek için ortak askeri müdahale seçeneklerini masaya yatırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Mali'deki bu gelişme, Türkiye'nin yakından izlediği bir konu. Türkiye, Sahel bölgesinde giderek artan bir ekonomik ve diplomatik varlık gösteriyor. Özellikle Afrika Birliği ile yapılan anlaşmalar ve askeri eğitim programları kapsamında, Türkiye bölgede istikrar sağlayıcı bir rol oynuyor. Anéfis'teki çatışmalar ve isyancıların ilerleyişi, Türkiye'nin bölgedeki güvenlik ortaklarıyla koordinasyonunu daha da önemli hale getiriyor. Ayrıca, Türk şirketleri Mali'de madencilik ve altyapı projelerinde yer alıyor; bu projelerin güvenliği tehlikeye girebilir. Türkiye, terörle mücadele politikası kapsamında Sahel'deki El Kaide bağlantılı grupların güçlenmesine karşı dikkatli olmalı. Uzun vadede, bölgedeki istikrarsızlık Türkiye'ye yönelik düzensiz göçü artırabilir. Bu nedenle Türkiye'nin, BM ve Afrika Birliği nezdinde barışçıl çözüm çabalarına aktif katkı vermesi bekleniyor.
