Orta Doğu merkezli haber sitesi Middle East Eye'ın (MEE) yayımladığı yeni bir rapora göre, Danimarkalı deniz taşımacılığı devi Maersk, geçen yıl İsrail'e silah parçaları taşıdığı yönündeki iddiaları reddetmesine rağmen bu faaliyetlerini sürdürüyor. Raporda, Maersk'in Gazze savaşının başlamasından bu yana İsrail'e en az 15 sevkiyatta bulunduğu ve bu sevkiyatların çoğunun İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) tarafından kullanılan silah sistemlerine ait parçalar olduğu belirtiliyor. Şirket, 2023 yılının sonlarında yaptığı açıklamada, 'Maersk'in hem İsrail'e hem de diğer müşterilerine ticari mallar taşıdığını, ancak silah veya mühimmat taşımadığını' ifade etmişti. Ancak MEE'nin ulaştığı gemi manifestoları ve ticari belgeler, bu açıklamaların aksini ortaya koyuyor.
Gelişmenin arka planı
Rapora göre, Maersk'in taşıdığı kargolar arasında İsrail'in F-16 savaş uçaklarında kullanılan motor parçaları, zırhlı araçlar için palet sistemleri ve elektronik harp sistemlerine ait bileşenler bulunuyor. Bu sevkiyatların önemli bir kısmı, ABD'nin doğu kıyısındaki limanlardan yola çıkarak İsrail'in Hayfa ve Aşdod limanlarına ulaştı. Belgeler ayrıca, Maersk'in taşıdığı bazı parçaların, İsrail'in 'Demir Kubbe' hava savunma sisteminde kullanılan radar modülleri olduğunu gösteriyor. Geçen yıl Kasım ayında, Maersk'in İsrail'e yönelik silah sevkiyatlarına ilişkin ilk iddialar ortaya atıldığında şirket, 'ticari mal taşımacılığı yaptıklarını, askeri malzeme taşımadıklarını' savunmuştu. Ancak MEE'nin ulaştığı belgelerde, gönderici veya alıcı olarak doğrudan İsrail Savunma Bakanlığı veya savunma sanayii şirketlerinin yer aldığı tespit edildi.
Bölgesel veya küresel boyut
Maersk'in bu tutumu, uluslararası toplumda İsrail'in Gazze'deki operasyonlarına yönelik artan eleştirilerin gölgesinde gerçekleşiyor. Birleşmiş Milletler ve birçok insan hakları örgütü, İsrail'e yapılan silah sevkiyatlarının savaş suçlarına ortak olma riski taşıdığı uyarısında bulunuyor. Maersk'in bu ticari faaliyeti, özellikle Danimarka'da siyasi tartışmalara yol açtı. Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, 'Özel şirketlerin ticari kararlarına müdahale etme niyetinde olmadıklarını, ancak uluslararası hukuka uygun davranılması gerektiğini' vurguladı. Öte yandan, Filistin yanlısı aktivistler, Maersk'in gemilerini protesto etmek için sosyal medya kampanyaları başlattı. Benzer bir durum daha önce Norveçli nakliye şirketi Wallenius Wilhelmsen için de yaşanmış, şirket İsrail'e silah taşıdığı gerekçesiyle hedef alınmıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Gazze'deki operasyonlarını sert bir dille eleştirirken, bu gelişme Türkiye'nin uluslararası ticaret ve lojistik politikaları açısından dolaylı etkiler doğurabilir. Türkiye, Doğu Akdeniz'de önemli bir lojistik üs konumunda ve benzer şirketlerin bölgedeki faaliyetleri yakından takip ediliyor. Ankara, İsrail'e yönelik silah ambargosu çağrılarını desteklerken, Maersk gibi küresel şirketlerin bu çağrılara uymaması, Türkiye'nin mevcut duruşunu pekiştirebilir. Ayrıca, Katar ve Mısır üzerinden yürütülen ateşkes müzakerelerinde, silah akışının durdurulması önemli bir talep olarak gündeme geliyor. Bu rapor, İsrail'e yönelik silah sevkiyatlarının uluslararası denetiminin ne kadar zor olduğunu ve ticari şirketlerin çatışma bölgelerindeki rollerinin sorgulanması gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor.
