Brezilya'da 30 Ekim'de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turuna bir haftadan az bir süre kala yapılan kamuoyu yoklamaları, solcu Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ile sağcı rakibi Flavio Bolsonaro'nun neredeyse başa baş olduğunu ortaya koyuyor. İlk turda Lula yüzde 48,4, Bolsonaro ise yüzde 43,2 oy almıştı. Ancak son anketlerde fark kapanmış durumda; bazı anketlerde Lula yüzde 49, Bolsonaro yüzde 48 seviyesinde. Seçim, Latin Amerika'nın en büyük ekonomisinin geleceği açısından kritik önem taşıyor.
Seçim süreci ve adaylar
Brezilya'da 2 Ekim'de yapılan ilk tur seçimlerinde hiçbir aday yüzde 50'yi aşamadığı için seçim ikinci tura kaldı. İlk turda Lula yüzde 48,4, Bolsonaro yüzde 43,2 oy aldı. Ancak bu sonuç, birçok anketin öngördüğünden daha yakın bir yarışa işaret ediyor. Lula'nın ilk turda yüzde 50'yi aşarak kazanacağı beklentisi gerçekleşmedi. Şimdi gözler 30 Ekim'deki ikinci tura çevrildi.
Luiz Inacio Lula da Silva, 2003-2010 yılları arasında Brezilya Devlet Başkanlığı yapmış, ekonomik büyüme ve sosyal refah programlarıyla ülkesinde ve dünyada geniş yankı uyandırmış bir siyasetçi. Ancak 2018'de yolsuzluk suçlamasıyla hapis cezasına çarptırıldı ve 2019'da cezaevine girdi. 2021'de Yüksek Mahkeme tarafından cezası bozuldu ve siyasi hakları iade edildi. Lula, bu seçimde solcu İşçi Partisi'nin (PT) adayı olarak yeniden başkanlık için yarışıyor.
Flavio Bolsonaro ise görevdeki Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu ve Rio de Janeiro Senatörü. Babasının siyasi mirasını devralan genç Bolsonaro, sağcı Liberal Parti'nin (PL) adayı. Jair Bolsonaro'nun destekçileri tarafından "veliaht" olarak görülüyor. Flavio Bolsonaro, babasının politikalarını sürdürme sözü veriyor; ekonomide liberal, sosyal konularda muhafazakar bir çizgi izliyor.
İlk tur sonuçlarının ardından yapılan anketler, Lula'nın avantajını koruduğunu gösterse de son haftalarda farkın kapandığı gözlemleniyor. Datafolha anket şirketinin son araştırmasına göre Lula yüzde 49, Bolsonaro yüzde 48 oy alıyor. Ipec anketinde ise Lula yüzde 50, Bolsonaro yüzde 47. Bu sonuçlar, seçimin hala belirsiz olduğunu ve her iki adayın da kazanma şansının bulunduğunu gösteriyor.
Seçim kampanyası, ekonomik kriz, yolsuzluk, Kovid-19 salgını yönetimi ve demokrasinin geleceği gibi konular etrafında şekilleniyor. Lula, ekonomik büyümeyi canlandırma ve sosyal eşitsizliği azaltma vaatlerinde bulunurken, Bolsonaro ailesi güvenlik, muhafazakar değerler ve ekonomik liberalizasyon konularına odaklanıyor. Seçmenin büyük bir kısmı ise kararsız.
Bölgesel ve küresel etkiler
Brezilya, Latin Amerika'nın en büyük ekonomisi ve bölgesel bir güç. Seçim sonucu, bölgedeki siyasi dengeyi ve küresel ticaret ile iklim politikalarını etkileyebilir. Lula'nın kazanması, Latin Amerika'da sol rüzgarın güçlenmesi olarak yorumlanabilir. Bolsonaro'nun zaferi ise sağ popülist hareketlerin devamı anlamına gelir.
Brezilya, BRICS üyesi ve önemli bir tarım ihracatçısı. Seçim sonucu, Çin ile ABD arasındaki denge, Amazon ormanlarının korunması ve iklim değişikliğiyle mücadele açısından kritik. Lula, Amazon'daki ormansızlaşmayı durdurma sözü verirken, Bolsonaro çevre politikalarında daha esnek bir tutum izliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya'daki seçim, doğrudan Türkiye'yi etkilememekle birlikte, küresel ekonomik ve siyasi dengeler açısından önemli. Türkiye, Brezilya ile ticari ilişkilerini geliştirmek istiyor. Lula'nın olası zaferi, gelişmekte olan ülkeler arasında işbirliğini artırabilir ve çok kutuplu dünya düzeninde Türkiye'ye yeni fırsatlar sunabilir. Ayrıca, Brezilya'nın tarım ürünleri ihracatı ve enerji politikaları, Türkiye'nin gıda ve enerji güvenliği açısından dolaylı etkiler yaratabilir. Seçim sonucu, Türkiye'nin Latin Amerika açılımı ve BM gibi platformlardaki işbirlikleri için de belirleyici olacak.
